Αυτόματα

του Ζαχαρία Παπαντωνίου

από τη σειρά «Σκίτσα από το Παρίσι»

 

 

Όπου στραφώ, βλέπω μίαν αυτόματον μηχανήν. Εις τα σιδερένια αυτά κουτιά δίδεις μίαν δεκάραν και σου δίνουν σοκολάτα, σιγαρέττα ή καραμέλλες του γάλακτος. Άλλοτε σου προλέγουν την τύχην. Άλλοτε είναι παιγνίδι απλούν, ληστρικότατον δε, διότι δεκάραν προς δεκάραν δύνασαι να χάσεις ένα τάλληρο, εάν θυμώσεις – τα μηχανήματα είναι ευφυέστερα των ανθρώπων – και να κερδίζουν αιωνίως αυτά. Εις διάφορα μικροκαταστήματα, όπου αι παγίδες αυταί είναι στημέναι, βλέπω ανθρώπους χάνοντας και οργισμένους. Απορούν διατί δεν κερδίζουν! Αλλ΄ αν επρόκειτο να κερδίζουν αυτοί, τι θα εκέρδιζεν ο έξυπνος άνθρωπος, ο οποίος τα έστησεν εκεί υπολογίσας εις την μωρίαν του κόσμου;

 

Είναι μερικά καταστήματα αναψυκτικών πλησίον των βουλεβάρτων, τα οποία δεν έχουν υπηρέτας. Λειτουργούν μόνον με αυτόματα. Ο πελάτης βάζει την δεκάραν του εις την μηχανήν του σάντουιτς, της μπύρας ή του καφέ και το μηχάνημα τον σερβίρει. Αν και το πράγμα αυτό έγινε δια να τέρπει τους επαρχιώτας, εν τούτοις έχει μεγαλείον εκείνος ο σκεπτόμενος σίδηρος, εις τον οποίον μία δεκάρα ενεργεί ως νους. Άραγε δεν θα έλθει εποχή όπου θα μας υπηρετεί μία μηχανή; Οι άνθρωποι δαπανούν τα δύο τρίτα της ζωής των, δια να κάμνουν μόνοι των όλα τα μικρά πράγματα, τα οποία έπρεπε να αναλάβει κάποιο αυτόματον, μία μηχανή σερβίρουσα εγκαίρως ό,τι χρειαζόμεθα, ταχυτέρα και ολιγότερον ηλιθία του υπηρέτου.

 

Προς το παρόν υπάρχουν υπηρεσίαι, όπου το αυτόματον κατέστησε περιττόν τον άνθρωπον, όπως εις τους σταθμούς των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων, το οποίον μοιράζει εισιτήρια δια να περάσει ο επιβάτης πλησίον των τραίνων. Μήπως το ταξιμέτρ των παρισινών αμαξών, το οποίον σου δεικνύει τι θα πληρώσεις δια  την κούρσαν, τι άλλο είναι παρά η Αστυνομία και ο Νόμος υπό μορφήν μηχανής; Εάν η δημοσία υπηρεσία περιφρονεί ακόμη το αυτόματον, το κάμνει διότι έχει συμφέρον να μισθοδοτήσει ανθρώπους. Εν τούτοις δεν υπάρχει άνθρωπος, ούτε αυτός ο Φωκίων, καυχώμενος ότι ως εισπράκτωρ ή λογιστής θα είναι τιμιότερος από αυτόματον.

 

Δύνασθε να φαντασθείτε πόσοι τεμπέληδες ζουν από τα ιδιωτικά αυτόματα, τα στημένα εις τα καταστήματα, εις τα οινοπωλεία, εις τους σταθμούς, ακόμη και εις αυτούς τους δημοσίους χορούς των Παρισίων, όπως το Μπυλλιέ και το Ταμπαρέν. Ένας όμιλος ευθύμων ανθρώπων εάν περάσει, αφήνει πολλάκις δέκα φράγκα εις το αυτόματον, ζυγιζόμενος, παίζων ή ζητών προφητείας. Η ανοησία των ανθρώπων είναι κεφάλαιον, και οι έξυπνοι επιχειρηματίαι δεν θα ήσαν έξυπνοι, εάν το άφηναν νεκρόν. Αν ο άνθρωπος ήτο μόνον λογικόν ζώον και δεν ήτο και ζώον, θα είχαν πλημμυρίσει αι πόλεις από αυτόματα; Θα εκέρδιζαν τα αυτόματα; Αλλ΄ επειδή τα πράγματα έχουν άλλως, δια τούτο το μηχάνημα έχει την επιγραφήν: «Δέκα λεπτά θα ρίξεις και θα ιδείς την ωραίαν κόρην, την οποίαν θα συζευχθείς». Περνά ο διαβάτης και ρίχνει την δεκάρα του, είναι δε ηλικίας 60 ετών!...

 

Αλλ΄ αυτό δεν είναι το παν. Εφευρέθησαν εις Παρισίους αυτόματα οργανέττα, περιφερόμενα από ζητιάνους και ενεργούντα ως εξής: Ο ζητιάνος τοποθετεί το οργανέττο εις μίαν πόρτα και κρύβεται. Το μηχάνημα αρχίζει να παίζει φρικωδώς. Ο οικοδεσπότης κατεβαίνει με το ξύλο δια να διώξει τον μουσικόν, οπότε βλέπει το μηχάνημα, το οποίον παίζει, και επ΄ αυτού την επιγραφήν:

 

«Μόλις του ρίξετε μια δεκάρα, παύει».-

             

 

Από το Ημερολόγιον Σκόκου, τόμος 25 (1910), σ. 300-302.

 

 

 

 

 

 

Επιστροφή στα ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΖΙ

Αρχική σελίδα KEIMENA