ΣΤΡΕΨΙΑΔΗΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΗΣ ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ

 

Μαθητής (έσωθεν)

 

Στους κόρακας να πας…

ποιος είσαι συ, που πρόστυχα την θύραν μας κτυπάς;

 

Στρεψιάδης

 

Ο Στρεψιάδης Φείδωνος και Κικυννεύς δημότης.

 

Μαθητής

 

Αγράμματος μα τους θεούς κι αγροίκος είσαι πρώτης,

αφού με τόσην δύναμιν εκλώτσησες χυδαίαν,

που μ’ έκαμες κι απέβαλα μίαν σοφήν ιδέαν.

 

Στρεψιάδης

 

Εις τα χωράφια κάθομαι και να με συμπαθήσεις,

μα πες μου την ιδέα σου κι εμένα να φωτίσεις,

αυτήν, που τώρ’ απέβαλες…

 

Μαθητής

 

Μη τέτοια μού ζητάς,

σ’ άλλους αυτά δεν λέγονται παρά στους μαθητάς.

 

Στρεψιάδης

 

Πες την με θάρρος, μυστικά σ’ εμένα μην κρατείς,

κι εγώ κοντά σας έρχομαι να γίνω μαθητής.


Μαθητής

 

Θα σου τα πω, πλην όλ’ αυτά να τα θαρρείς χρηστήρια

κι απόκρυφα μυστήρια.

Τον Χαιρεφώντα ρώτησε Σωκράτης τούτο δα,

ο ψύλλος απ’ τα πόδια του σαν πόσα να πηδά,

γιατί στο φρύδι δάγκασε τον Χαιρεφώντα ψύλλος

και στου Σωκράτη πέταξε την κεφαλήν ο φίλος.

 

Στρεψιάδης

 

Κι εκείνος πώς εμέτρησε;

 

Μαθητής

 

Σοφότατα, και κρίνον.

Ευθύς ανέλυσε κερί, και συλλαβών εκείνον

εσκέφθη μέσα στο κερί τα πόδια να του βάλει,

κι όταν ο ψύλλος πάγωσε κι απέμεινε κρυστάλλι,

ξεφύτρωσαν στα πόδια του παπούτσια Περσικά,

λοιπόν εκείνα τα’ λυσε κατόπιν τεχνικά,

κι επακριβώς εμέτρησε και περιεσκεμμένως.

 

Στρεψιάδης

 

Ζευ βασιλιά, τι νους βαθύς και λεπτοκαμωμένος!

 

Μαθητής

 

Μα τι θαυμαστικά θα πεις, αν μάθεις τώρα κάτι,

εύρημα του Σωκράτη.

 

Στρεψιάδης

 

Παρακαλώ σε, και μ’ αυτό την κεφαλή μου φώτισε.

 

Μαθητής

 

Ο Χαιρεφών ο Σφήττιος για τα κουνούπια ρώτησε

αν με το στόμα τραγουδούν ή με τον πισινό.

 

Στρεψιάδης

 

Κι εκείνος τ’ είπε;

 

Μαθητής

 

Τ’ άντερο πως το’ χουνε στενό,

και της πνοής το φύσημα τραβά και πάει κάτω,

λοιπόν στενό κωλάντερο κοντά σε κοίλο πάτο

σπρώχνει σ’ αυτόν το φύσημα, κι ηχεί με βίαν όλος.

 

Στρεψιάδης

 

Μοιάζει λοιπόν με σάλπιγγα των κουνουπιών ο κώλος.

Ω! τρεις φορές μακάριος για τέτοιες εφευρέσεις,

που κάνει σε λεπτόλογες αντεροϋποθέσεις.

Εύκολα σαν ενάγεται τις δίκες θα κερδίζει

αφού βαθιά και τ’ άντερα των κουνουπιών γνωρίζει.

 

Μαθητής

 

Μια σκέψις τώρα προ μικρού του ξέφυγε μεγάλη

με κάποια σαύρα…

 

Στρεψιάδης

 

Λέγε μου πώς ήταν τούτο πάλι;

 

Μαθητής

 

Εγύρευε του φεγγαριού περιστροφάς και δρόμους,

κι ενώ μονάχος έχασκε με τους απάνω δόμους,

μια σαύρ’ από την οροφή

του ’χεσε νύχια και κορφή.

 

Στρεψιάδης

 

Η σαύρα μ’ ευχαρίστησε, που ’χεσε τον Σωκράτη.

 

Μαθητής

 

Εχθές το δείλι για φαγί γριλώσαμε το μάτι.

 

Στρεψιάδης

 

Και τι σοφίστηκε γι’ αυτό μια τέτοια κεφαλή;

 

Μαθητής

 

Να! την παλαίστρα ράντισε με πάσπαλη ψιλή,

κι ελύγισ’ έναν οβελό, κι επήρε διαβήτη,

και λύσεις γεωμετρικού προβλήματος εζήτει,

κι ενώ σ’ εκείνο πρόσεχαν – τι θαυμαστή φενάκη!

απ’ το τραπέζι των σφακτών εσούφρωσέν’ αρνάκι.

 

Στρεψιάδης

 

Τι τον Θαλή θαυμάζομε; την θύρα να μ’ ανοίξεις

κι αυτόν τον τετραπέρατο Σωκράτη να μου δείξεις.

Θέλω να γίνω μαθητής…

(ο μαθητής ανοίγει)

Ποια τούτα τα θηρία,

των Αθανάτων Ηρακλή;

 

Μαθητής

 

Πώς χάσκεις μ’ απορία;

με τι τα βρίσκεις όμοια;

 

Στρεψιάδης

 

Τα βρίσκω σαν κι εκείνα

της Πύλου τα λαγωνικά, που ψόφησαν στην πείνα.

Κι αυτοί που βλέπουν μές στη γη τι τάχατε χαλεύουν;

 

Μαθητής

 

Αυτοί ζητούν τα κάτω γης.

 

Στρεψιάδης

 

Βολβούς λοιπόν γυρεύουν.

Για τούτους μη σκοτίζετε καθόλου το κεφάλι

κι εγώ γνωρίζω πού καλοί φυτρώνουν και μεγάλοι.

Κι αυτοί που τόσο σκύβουνε τι κάνουν, τι ζητούν;

 

Μαθητής

 

Το σκότος το Ταρτάρειον σκυμμένοι μελετούν.

 

Στρεψιάδης

 

Κι ο πισινός των στα ψηλά τι τάχατε κοιτάζει;

 

Μαθητής

 

Αστρονομίαν υψηλήν μονάχος του σπουδάζει.

(προς τους Μαθητάς)

Μα σύρτε μέσα μη σας δει…

 

Στρεψιάδης

 

Προσμείνατε κομμάτι

για τη δική μου τη δουλειά να σας ρωτήσω κάτι.

 

Μαθητής

 

Δεν επιτρέπεται πολύ να μένουν στον αέρα.

 

Στρεψιάδης

 

Μα τ’ είν’ αυτά για τους Θεούς κι η μία κι άλλη σφαίρα;

 

Μαθητής

 

Αστρονομία μεν αυτή.

 

Στρεψιάδης

 

Κι αυτό;

 

Μαθητής

 

Γεωμετρία.

 

Στρεψιάδης

 

Και δεν μου λες, παρακαλώ, σε τι σας είναι χρεία;

 

Μαθητής

 

Μετρά την γην.

 

Στρεψιάδης

 

Την κληρωτήν;

 

Μαθητής

 

Όλην.

 

Στρεψιάδης

 

Τι λες, παιδί μου;

συμφέρει τέτοιο μάθημα για το καλό του Δήμου.

 

Μαθητής

 

Ιδού κι ο χάρτης κάθε γης… εντεύθεν μεν Αθήναι.

 

Στρεψιάδης

 

Αμ δε; κανένας δικαστής παρών εδώ δεν είναι.

 

Μαθητής

 

Να και χωριό των Αθηνών.

 

Στρεψιάδης

 

Και πού ’ναι Κικυννείς;

από τους συνδημότας μου δεν φαίνεται κανείς.

 

Μαθητής

 

Νά τους εδώ κι οι χωρικοί…

μα κοίταξε μακράν εκεί

φαρδιά πλατιά την Εύβοια, τι μήκος και τι πλάτος!…

 

Στρεψιάδης

 

Ο Περικλής μαζί με σας την πήγε κατά κράτος.

Κι η Λακεδαίμων;

 

Μαθητής

 

Νάτην να…

 

Στρεψιάδης

 

Πόσο κοντά μας στέκει!

φροντίστε να την πάτε σεις μίλια πολλά παρέκει…

 

Μαθητής

 

Αυτό δεν είναι δυνατόν.

 

Στρεψιάδης

 

Κακή ψυχρή σας μέρα.

Μα πες μου τώρα ποιος αυτός, που κρέμετ’ εκεί πέρα;

 

Μαθητής

 

Εκείνος.

 

Στρεψιάδης

 

Ποιος;

 

Μαθητής

 

Ο δάσκαλος Σωκράτης.

 

Στρεψιάδης

 

Ε! Σωκράτη…

έλα και φώναξέ μου τον με μια φωνή γεμάτη.

 

Μαθητής

 

Κράξε τον συ… δεν ευκαιρώ και μη μ’ απασχολείς.

 

ΣΤΡΕΨΙΑΔΗΣ – ΣΩΚΡΑΤΗΣ

 

Στρεψιάδης

 

Σωκράτη, Σωκρατάκη μου…

 

Σωκράτης

 

Θνητέ, τι με καλείς;

 

Στρεψιάδης

 

Και πρώτα σε παρακαλώ τι κάνεις αυτού πέρα;

 

Σωκράτης

 

Παρατηρώ τον ήλιον και τρέχω στον αέρα.

 

Στρεψιάδης

 

Πώς δεν τον βλέπεις απ’ τη γη, μα μέσ’ απ’ το καλάθι;

 

Σωκράτης

 

Πρεπόντως τα μετέωρα δεν ήθελα τα μάθει,

αν κρεμαστόν δεν άφηνα τον νουν μου στον αιθέρα

σμίγων την σκέψιν την λεπτήν με τον λεπτόν αέρα.

Αν δ’ εκ των κάτω τ’ άνωθεν ο νους περιεσκόπει

θ’ απέβαιναν ανωφελείς των ερευνών οι κόποι,

διότ’ η γη τραβά χαμαί με βίαν τον χυμόν

της σκέψεως ημών.

Τοιούτον και στα κάρδαμα παρόμοιον συμβαίνει

 

Στρεψιάδης

 

Πώς; ο χυμός της σκέψεως στα κάρδαμα πηγαίνει;

Αλλά κατέβα γρήγορα, Σωκράτη, να σε δω

να με φωτίσεις και γι’ αυτά, που μ’ έφεραν εδώ.

 

Σωκράτης

 

Τι θέλεις κι ήλθες στην Σχολήν;

 

Στρεψιάδης

 

Την γλώσσα να τροχίσω.

Για τόκους δανεισταί στρυφνοί με παίρνουν μπρος και πίσω

και μ’ αφαιρούν το πράμα μου…

 

Σωκράτης

 

Πώς σου’ λθε να το πάθεις;

 

Στρεψιάδης

 

Με τ’ άλογ’ αφανίστηκα, μα τώρα να με μάθεις

τον έν’ από τους λόγους σου, το πώς να μην πληρώσω,

κι ό,τι ζητείς μα τους Θεούς ευθύς θα σου το δώσω.

 

Σωκράτης

 

Σε ποιους θεούς ορκίζεσαι; για ποιους θεούς λαλείς

στους μύστας της Σχολής;

Τέτοιες μονέδες από μας κανείς δεν παραδέχεται.

 

Στρεψιάδης

 

Τι; μήπως των Βυζαντινών τις σιδερένιες έχετε;

 

Σωκράτης

 

Θέλεις τα θεία πράγματα να τα κατανοήσεις;

 

Στρεψιάδης

 

Ακούς εκεί!

 

Σωκράτης

 

Και με θεάς δικάς μας να μιλήσεις,

με τας Νεφέλας;

 

Στρεψιάδης

 

Μάλιστα.

 

Σωκράτης

 

Σε προσκαλώ λοιπόν

στην έδραν μας την ιεράν ν’ ανέβεις σιωπών.

 

Στρεψιάδης

 

Ιδού με.

 

Σωκράτης

 

Τώρα φόρεσε και τούτο το στεφάνι.

 

Στρεψιάδης

 

Τρέμω σαν τον Αθάμαντα θυσία μη με κάνει.

 

Σωκράτης

 

Αυτά προς όλους γίνονται τους μύστας της Σχολής.

 

Στρεψιάδης

 

Και τι θα βγάλω μ’ όλ’ αυτά;

 

Σωκράτης

 

Θα μάθεις να μιλείς,

θα φαίνεσαι πολύξερος και θα διδάσκεις τόσα

λεπτόνους όπως πάσπαλη και σαν ροδάνι γλώσσα.

Μα μη γυρνάς εδώ κι εκεί.

 

Στρεψιάδης

 

Καθώς το λες θα γίνω,

μ’ αυτά τα πασπαλίσματα μια πάσπαλη θα μείνω.

 

Σωκράτης

 

Ευφήμει και την δέησιν ν’ ακούσεις με σιγήν.

Αήρ αμέτρητε, κρατών μετέωρον την γην,

αιθήρ λαμπρέ, και σεις, Θεαί Νεφέλαι, που βροντάτε,

πηδήσετε μετέωροι και στον σοφόν πετάτε.

 

Στρεψιάδης

 

Μην τις φωνάξεις, δάσκαλε, προτού να τυλιχθώ

με τούτο μου το φόρεμα να μην καταβρεχθώ.

Ξέχασα και την σκούφια μου μαζί μου να την φέρω,

αλλά πού να το ξέρω.

 

Σωκράτης

 

Νεφέλαι πολυτίμητοι, φανείτε τώρα πλέον

σ’ αυτόν τον γηραλέον,

καν χιονώδεις κορυφάς Ολύμπων κατοικείτε

και βράχους ιερούς,

καν στου πατρός Ωκεανού τους κήπους συγκροτείτε

μετά Νυμφών χορούς,

καν εις τον Νείλον με χρυσάς υδρεύεσθε λαγήνους,

καν στους σκοπέλους κάθεσθε του Μίμαντος εκείνους,

όστις χιονοσκέπαστος εις πάσαν ώραν φαίνεται,

καν πέραν στην Μαιώτιδα την λίμνην παραμένετε,

δεχθείτε την θυσίαν μου, την δέησιν αυτήν,

κι εμφανισθείτε χαίρουσαι στον νέον μαθητήν.

 

 

3ο Μέρος
Πίσω στην Εισαγωγή

 

Επιστροφή στα ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΖΙ

Αρχική σελίδα KEIMENA