Γενικομανία – Ελληνικούρα, σημειώσατε Χι

 

Διαβάζω στην κυριακάτικη Καθημερινή, άρθρο του Τ. Καμπύλη με τίτλο «Μπάχαλοι με κουκούλες σπέρνουν τον τρόμο στα ΑΕΙ». Δεν θέλω να μπω στην ουσία του άρθρου· για τα γεγονότα και την καταδίκη τους δεν χωράει συζήτηση, για την ανάλυση ομολογώ ότι έχω διαβάσει πιο διεισδυτικές σε ιστολόγια (και αυτό δεν το λέω για να παινέψω τη μπλογκόσφαιρα στην οποία εδώ και λίγο καιρό ανήκω).

 

Όμως θα σταθώ στην κατακλείδα του άρθρου, που θέλει να είναι επίσημη και αποστομωτική –αυτό που οι Γάλλοι λένε lapidaire– αλλά περιέχει δυο κοτσάνες που την κάνουν μάλλον κωμική, τουλάχιστον στα μάτια τα δικά μου. Μιλάει για τους μπάχαλους (τα έντονα στοιχεία δικά μου):

Οι απαντήσεις τους δεν αντέχουν κριτικής. Ο λόγος τους είναι κενός πολιτικής γι' αυτό και πληρώνεται από τη βία.

Πρώτη κοτσάνα, το γενικομανές δεν αντέχουν κριτικής το οποίο, ειλικρινά, δεν αντέχεται. Έτσι, το «αντέχω» προστίθεται στον κατάλογο των γενικοπαθών ρημάτων (επιδέχομαι, επιμελούμαι, αποποιούμαι, μετέρχομαι και τα λοιπά) δηλαδή των ρημάτων που τώρα τελευταία άρχισαν να τα συντάσσουν με γενική οι διάφοροι νεοκαθαρευουσιάνοι για να ξεχωρίσουν από την πλέμπα, διότι βλέπετε η γενική έχει μια αρχοντιά, ένα στυλ που η αγοραία αιτιατική όσο και να πεις δεν το έχει. Κι όμως,. σύμφωνα με όλα τα λεξικά της νέας ελληνικής (Μπαμπινιώτη, Τριανταφυλλίδη) το αντέχω συντάσσεται με αιτιατική. Οι απαντήσεις τους δεν αντέχουν στην κριτική, στην προκειμένη περίπτωση.

 

(Και μη μου πείτε ότι στα αρχαία ελληνικά το «αντέχω» συντασσόταν και με γενική και με δοτική, διότι αυτό είναι μεν σωστό αλλά αφενός οι κανόνες της αρχαίας είναι άλλοι και αφετέρου η συγκεκριμένη σημασία του ρήματος και τότε αιτιατική ήθελε: αντέχειν καμάτους βρίσκω στο Λίντελ Σκοτ).

 

Αλλά φαίνεται ότι επηρεάστηκε ο αρθρογράφος από το βαρύ κι επίσημο «κενός πολιτικής», το οποίο, θαρρώ, τον χαντάκωσε. Από τη μια τον επηρέασε να βάλει τη γενική στο «αντέχω» κι από την άλλη τον έσπρωξε στην καταληκτική ελληνικούρα, ότι ο κενός λόγος των μπαχαλάκηδων «πληρώνεται» από τη βία.

 

Το οποίο, βέβαια, δεν είναι ακριβώς λάθος, αλλά παραβιάζει έναν θεμελιώδη νόμο της γλώσσας, τον νόμο της προφύλαξης. Θέλω να πω, ο αναγνώστης που το διαβάζει σκέφτεται πρώτα το «πληρώνω», βέβαια, όχι το «πληρώ» και, έστω και στιγμιαία, κάνει τον συνειρμό ότι κάποιοι «πληρώνουν» τους μπάχαλους!

 

Μια επίσημη διατύπωση πήγε να χρησιμοποιήσει ο αρθρογράφος, και το πλήρωσε ακριβά.

 

 

Επιστροφή στο Κοτσανολόγιο