Η αυτοψία θα δείξει;

 

Υπάρχουν μερικές, ίσως αρκετές, λέξεις αγγλικές που ενώ είναι ελληνικής αρχής και ενώ έχουν αντίστοιχες, ομόρριζες θα λέγαμε ελληνικές λέξεις, έχουν σημασία διαφορετική από τις πανομοιότυπες ελληνικές τους. Τρανό παράδειγμα το αγγλικό empathy, που σημαίνει σχεδόν το αντίθετο απ' ό,τι το ελληνικό εμπάθεια, ενώ αν στα αγγλικά πάλι δείτε τη λέξη sycophant μη νομίσετε ότι μιλούν για τον συκοφάντη –τον κόλακα εννοούν!

 

Αυτοί οι άσπονδοι φίλοι (για να χρησιμοποιήσω τον τίτλο παλιότερου σημειώματός μου) είναι μεγάλη παγίδα για τον μεταφραστή, αλλά δεν θα έπρεπε να είναι. Και δεν θα έπρεπε να είναι, τουλάχιστον οι διασημότερες από αυτές τις μπαμπέσικες λέξεις, διότι είναι πια σεσημασμένες και όποιος μεταφραστής σέβεται τον εαυτό του θα έπρεπε να τις ξέρει.

 

Μια από τις σεσημασμένες αυτές ψευτόφιλες λέξεις είναι η autopsy. Είναι συνηθισμένο ο ανυποψίαστος να την αποδίδει αυτοψία, αλλά είναι λάθος. Το σωστό είναι, βέβαια, «νεκροψία». Αυτοψία είναι να βλέπεις κάτι με τα μάτια σου, να το εξετάζεις εσύ ο ίδιος. Αυτοψία κάνει ο δικαστής όταν πηγαίνει να δει με τα μάτια του το χώρο του εγκλήματος, αυτοψία κάνει (ή θα έπρεπε να κάνει) η πολεοδομία όταν της καταγγέλλονται παραβάσεις. Ο ιατροδικαστής δεν κάνει αυτοψία, κάνει νεκροψία, εκτός πια αν απλώς βλέπει το πτώμα. Ο άγγλος συνάδελφός του, ναι, αυτός κάνει autopsy.

 

Η φίλη Αλεξάνδρα, έμπειρη μεταφράστρια, δεινή υποτιτλίστρια και επίλεκτο μέλος της Παρέας των (προσωρινά) Άστεγων Μεταφραστών, έγραψε τα εξής σχετικά με την αυτοψία και τη νεκροψία, στα οποία ελάχιστα έχω να προσθέσω:

 

Από το in.gr:
Οι ακριβείς αιτίες του θανάτου του Χιθ Λέτζερ ο οποίος βρέθηκε νεκρός στο διαμέρισμά του την Τρίτη, ερευνώνται ακόμα μετά την ακαρποφόρητη αυτοψία.

Προφανώς ο ιατροδικαστής κοίταξε το πτώμα και δεν μπόρεσε να καταλάβει από τι πέθανε ο άνθρωπος. Ίσως αν, αντί για σκέτη αυτοψία, είχε κάνει και μια νεκροτομή, να καταλάβαινε κάτι περισσότερο, αλλά μάλλον δεν ξέρουν καλά τη δουλειά τους οι ιατροδικαστές εκεί στην Αμερική.

Και γιατί το fruitless
να αποδοθεί με το άγαρμπο "ακαρποφόρητη" και όχι "άκαρπη";

Την ξέρετε την γκρίνια μου πια, μη μου δίνετε σημασία. Όταν σε κάθε μας συνάντηση βλέπω θαυμάσιους μεταφραστές που δεν κάνουν τέτοια λάθη, μου ανάβουν τα λαμπάκια που τις θέσεις σε εφημερίδες και κανάλια τις έχουν καπαρώσει άτομα μειωμένων γνώσεων και προσόντων.

 

Πραγματικά, γιατί ακαρποφόρητη; Μήπως επειδή έτσι είναι πιο εύκολο να πουλήσουμε τα φύκια μας για μεταξωτές κορδέλες;

 

 

 

 

 

 

ΥΓ Όταν συζητήσαμε (στην παρέα των άστεγων) αυτό το μαργαριτάρι, εκείνο το βαρύ κι ασήκωτο «ακαρποφόρητος» μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Και μου θύμισε έναν στίχο, το «Απρίλη απριλοφόρητε» (προσοχή: όχι απληροφόρητε), που κάπου τον είχα διαβάσει σε μιαν άλλη ζωή και δεν θυμόμουνα πού. Είπα ότι είναι του Σεφέρη, που βέβαια δεν είναι (του Σεφέρη είναι ο μήνας ο σκληρός, και μόνο ο μισός), ίσως θα ταίριαζε του Ελύτη, αλλά τώρα που πιο ήρεμα το σκέφτομαι είμαι σχεδόν βέβαιος ότι είναι από δημοτικό τραγούδι, και ότι υπάρχει σχετικό άρθρο, για το τραγούδι αυτό, στο περιοδικό Λαογραφία.

            Εν τω μεταξύ, το γκουγκλ δεν έχει τη λέξη «απριλόφόρητος», άρα θα έλεγε κανείς ότι η λέξη δεν υπάρχει. Επειδή αν όλα αυτά τα βγάζω από το μυαλό μου, αυτό σημαίνει ότι έχω πολύ περίπλοκο Αλζχάημερ και θα δώσω πολλά στους γιατρούς, σας παρακαλώ αν ξέρετε κάτι για τον στίχο «Απρίλη απριλοφόρητε» να με… πριλοφορήσετε ή έστω να με πληροφορήσετε μ’ ένα ηλεμηνυματάκι. Μερσί εκ των προτέρων.

 

Επιστροφή στο Κομπολόι του Δραγουμάνου



© 2008 Νίκος Σαραντάκος