Μπουζούκι - η ετυμολογική περιπέτεια μιας λέξης


Φιλοξενώ εδώ ένα άρθρο του Γ. Κατσαούνη, προσεκτικού αναγνώστη λεξικών και γνώστη της τουρκικής, σχετικά με μια απίθανη εκ πρώτης όψεως περίπτωση αναπαραγωγής λεξικογραφικής γκάφας από λεξικό σε λεξικό (που όμως δεν θα παραξενέψει όσους συνηθίζουν να διαβάζουν λεξικά).

Δυστυχώς, το ετυμολογικό λεξικό του Ανδριώτη περιέχει σωρεία αμφίβολων ή εσφαλμένων ετυμολογιών, πολλές από τις οποίες συνεχίζουν να αναπαράγονται εσαεί στα επόμενα λεξικά. Βέβαια, για να βάλουμε τα πράγματα στη διάστασή τους, όπως λέει η παροιμία "των μπροστινών πατήματα, των πισινών γεφύρια" -δηλαδή, ο έστω γεμάτος λάθη Ανδριώτης χρησίμευσε ως απαραίτητο βοήθημα για τους επόμενους ετυμολόγους-λεξικογράφους. Και η αλήθεια είναι ότι το λεξικό Μπαμπινιώτη διορθώνει πολλές από τις εσφαλμένες ή παρωχημένες σήμερα ετυμολογήσεις του Ανδριώτη. Πολλές, αλλά όχι όλες. Διότι, δυστυχώς, το μπουζούκι δεν είναι η μοναδική περίπτωση. Ανάλογη αναπαραγωγή σφάλματος του Ανδριώτη είχα επισημάνει και εγώ σε άρθρο του Γ. Μπαμπινιώτη, και τελικά, παρά τη σχετική επιστολή μου, το λάθος βρήκε τη θέση του και στο λεξικό, στο λήμμα αμπάρι.

Πάντως, πρέπει να επισημάνω ότι το νεότερο Λεξικό της κοινής νεοελληνικής του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη έχει τη σωστή ετυμολογία για το μπουζούκι (από τκ. bozuk, το μουσικό όργανο). Μάλιστα, σχετικά με τη δεύτερη σημασία της λ. μπουζούκι στα ελληνικά ("βλάκας"), το λεξικό θεωρεί ότι προέρχεται από τα τουρκικά (αφού η λέξη bozuk, όπως θα δείτε στο άρθρο, στα τούρκικα έχει την αρχική σημασία "χαλασμένος"). Μεταγενέστερη προσθήκη: Πρέπει να προσθέσω πως το λεξικό Μπαμπινιώτη, σε επόμενη έκδοσή του διόρθωσε τη λαθεμένη ετυμολογία, έτσι το άρθρο του Γ. Κατσαούνη ισχύει μόνο για την πρώτη έκδοση του λεξικού' επειδή όμως πολλοί -ίσως οι περισσότεροι- αυτήν την έκδοση έχουν, αλλά και για λόγους μεθοδολογίας, θεωρώ πως το άρθρο διατηρεί την αξία του.

Ν.Σ.



Μια σημείωση για το άρθρο του Γ. Κατσαούνη: δυστυχώς, δεν έχω τη δυνατότητα να αναπαραγάγω οπτικά ορισμένους χαρακτήρες του τουρκικού αλφαβήτου, και τους δηλώνω συμβατικά, όπως γίνεται άλλωστε συχνά στο Διαδίκτυο. 'Ετσι, μέσα στο τουρκικό κείμενο, το ελληνικό "ι" δηλώνει το δεύτερο γιώτα της τουρκικής (αυτό που δεν έχει τελεία!), το κεφαλαίο "G" δηλώνει το μαλακό g (που γράφεται με 'καπελάκι') και το κεφαλαίο "S" δηλώνει το παχύ s (που γράφεται με 'αγκιστράκι'). 'Υστερα από αυτά τα εξόχως αντιεπιστημονικά αλλά απαραίτητα, μπορείτε να περάσετε στο κείμενο:


Μπουζούκι - η ετυμολογική περιπέτεια μιας λέξης του Γ. Κατσαούνη.





Επιστροφή στις σελίδες ετυμολογίας
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου




sarant@village.uunet.lu
This page has been visited times.