Μια μεγάλη κυρία ηλικίας 180 ετών (περίπου)

 

Διαβάζω στη Βιβλιοθήκη, το ένθετο της Ελευθεροτυπίας, την παρουσίαση ενός βιβλίου που κυκλοφόρησε στα αγγλικά, μιας βιογραφίας της χήρας Κλικό, της Γαλλίδας που έδωσε τ’ όνομά της σε μια από τις διασημότερες μάρκες σαμπάνιας. Από τις πρώτες γραμμές υποψιάζομαι ότι το ελληνικό κείμενο είναι μεταφρασμένο από τα αγγλικά, αν και κάτι τέτοιο δεν δηλώνεται πουθενά. Και, καθώς σχεδόν τίποτα δεν ξεφεύγει από το άγρυπνο μάτι του γκουγκλ, πολύ γρήγορα βρίσκω το αγγλικό κείμενο από το οποίο είναι παρμένο το ελληνικό άρθρο.

 

Δεν μ’ ενοχλεί που το κείμενο είναι μεταφρασμένο ούτε εξετάζω αν η ελληνίδα δημοσιογράφος αντέγραψε το κείμενό της από αλλού χωρίς να το δηλώσει· άλλωστε, δεν αποκλείεται να είχε ζητήσει την άδεια του κατόχου των δικαιωμάτων κι εκείνος, από υπερβολική σεμνότητα, να επέμεινε να διατηρήσει την ανωνυμία του. Ή ίσως υπήρχε μνεία της πηγής, αλλά χάθηκε στη σελιδοποίηση. Εμένα μ’ ενοχλεί που το άρθρο που διαβάζει ο Έλληνας αναγνώστης είναι κακομεταφρασμένο και μεταφέρει λάθος πληροφορίες.

 

Και ξεκινάω από την πρώτη παράγραφο:

Αρχικά, η συγγραφέας μάς διηγείται την ιστορία της μεγάλης κυρίας Barbe-Nicole Clicquot Ponsardin, από το 1670 μέχρι τις αρχές του 1800.

 

Είπαμε μεγάλη κυρία… αλλά όχι και τόσο μεγάλη! Πόσο δηλαδή έζησε η μεγάλη κυρία; Μήπως 130 χρόνια; Ή ίσως περισσότερα, αφού πιο κάτω βλέπουμε ότι συνταξιοδοτήθηκε (θα επανέλθω σ’ αυτό) το 1841;

 

Φυσικά, όσο μεγάλη κι αν ήταν, η μαντάμ Κλικό δεν έζησε ούτε 130 ούτε 180 χρόνια. Υπάρχει τυπογραφικό λάθος, τότε; Όχι! Υπάρχει λάθος μεταφραστικό ή επιπολαιότητα, ή όπως θέτε πέστε το, αφού το πρωτότυπο είναι:

 

This is a scholarly treatise that traces the story of Barbe-Nicole Clicquot Ponsardin, the Grand Lady of Champagne, in the context of the history of Champagne from its origins in England in the 1670s to the 1800s when Champagne became big business.

 

Είναι λοιπόν η ιστορία της μεγάλης κυρίας, την οποία η συγγραφέας διηγείται στο φόντο της ιστορίας της σαμπάνιας, από τις απαρχές της (της σαμπάνιας, όχι της κυρίας) τη δεκαετία του 1670 στην Αγγλία, και τα λοιπά. Θέλοντας να κόψει τα περιττά, η δημοσιογράφος μας έκανε υπεραιωνόβια τη μεγάλη κυρία της σαμπάνιας!

 

Προχωράμε παρακάτω· η μαντάμ Κλικό διατήρησε τα ηνία της επιχείρησής της, διαβάζω, μέχρι το 1841, οπότε και συνταξιοδοτήθηκε. Εδώ το αγγλικό έχει το ρήμα retire. Και επειδή δεν είναι βέβαιο ότι το ταμείο προνοίας απομάχων οινοποιών ήταν τόσο καλά οργανωμένο στη Γαλλία του 19ου αιώνα, βρίσκω ασφαλέστερο να λέγαμε «αποσύρθηκε» από την ενεργό δραστηριότητα ή κάτι τέτοιο. Αλλά αυτό ίσως είναι παρωνυχίδα.

 

Πιο πέρα, διαβάζω ότι: Η ριψοκίνδυνη απόφαση που έλαβε να εξάγει παράνομα τα κρασιά της από το 1811 κι έπειτα στη Ρωσία, οδήγησε στη διεθνοποίηση της σαμπάνιας. Όμως, αν η (Γαλλίδα, θυμίζω) χήρα Κλικό έκανε πράγματι εξαγωγές στη Ρωσία από το 1811 και μετά, δηλαδή σε μια εποχή όπου ο Ναπολέων βρισκόταν στα πρόθυρα της Μόσχας, η ενέργειά της δεν θα ήταν απλώς ριψοκίνδυνη, αλλά προδοτική! Μήπως κάτι άλλο έλεγε ο πραγματικός συντάκτης του κειμένου; Πράγματι, το ξένο κείμενο λέει: The Widow Clicquots risky  decision to arrange to transport her wines from the 1811 or “comet” vintage to Russia for sale after the fall of Napoleon saved her company and led to the internationalization of Champagne.

Δηλαδή, μόλις έπεσε ο Ναπολέων (το 1814) η χήρα Κλικό πήρε τη ριψοκίνδυνη απόφαση να στείλει τις εκλεκτές σαμπάνιες της σοδιάς του 1811 στη Ρωσία, όπου έγιναν ανάρπαστες. Πριν, δεν μπορούσε, συν τοις άλλοις επειδή υπήρχε ναυτικός αποκλεισμός. Ότι έκανε εξαγωγή «παράνομα» δεν το λέει το ξένο κείμενο, ίσως όμως είναι προϊόν προσωπικής έρευνας της ελληνίδας δημοσιογράφου. Όσο για την αναφορά στον κομήτη που υπάρχει στο ξένο κείμενο, την οποία το ελληνικό κείμενο παραλείπει για να μη μας σκοτίζει με άχρηστες λεπτομέρειες, εξηγείται ως εξής: το 1811 πέρασε ένας κομήτης πολύ κοντά στη Γη και συγκεκριμένα στη Γαλλία και κατά σύμπτωση εκείνη τη χρονιά βγήκαν κρασιά και σαμπάνιες εξαιρετικής ποιότητας. Οπότε τα πλάσαραν στην αγορά ως «κρασί της χρονιάς του κομήτη» και έπιαναν παραπάνω τιμές.

Έχει κι άλλα λαθάκια το ελληνικό κείμενο, αλλά θαρρώ αυτά φτάνουν. Πάντως, η κυρία Κλικό φτιάχνει εξαιρετική σαμπάνια, και ήταν πράγματι η Μεγάλη Κυρία της σαμπάνιας κι ας μην έζησε 180 χρόνια!

 

  

Επιστροφή στο Κομπολόι του Δραγουμάνου



© 2009 Νίκος Σαραντάκος