Των εμίρων και των κακομοίρων

 

Τα ανισοσύλλαβα ουσιαστικά, και εννοώ εκείνα που σχηματίζουν τον πληθυντικό σε –άδες, -ηδες ή –έδες, προκαλούν αμήχανη φρίκη στους ευπρεπιστές και τους κάθε λογής καθαρολόγους. Είναι σαν τον άξεστο συγγενή από το χωριό, που ο νεόπλουτος που μεγαλοπιάστηκε τον κρύβει και δεν τον συστήνει στους αριστοκράτες γνωστούς του.

 

Στη διαδρομή του χρόνου, κάμποσοι ανισοσύλλαβοι τύποι δεν άντεξαν στις συντονισμένες επιθέσεις καθαρεύουσας και ευπρεπισμού και εξαφανίστηκαν ή υποχώρησαν· για παράδειγμα, μαθητάδες δεν θα βρούμε μακριά απ’ το γιοφύρι της Άρτας (ούτε γιοφύρι, άλλωστε, παρά μόνο υπερσύγχρονες μιζοφόρες γέφυρες)· άλλες φορές ο ευπρεπιστής συγγραφέας θα κάνει τρόπο να αποφύγει είτε τον ανισοσύλλαβο τύπο είτε τον πληθυντικό του, κι έτσι δεν θα δείτε πολλούς ατζαμήδες και μερακλήδες, ενώ είμαι βέβαιος ότι κάποια καθαρευουσιανιά υπάρχει για τους μεντεσέδες.

 

Ωστόσο, οι ανισοσύλλαβοι τύποι αντιστέκονται. Κι αν κάποιες λέξεις έχουν υποχωρήσει, νέο αίμα έχει έρθει να τις αναπληρώσει, ας πούμε η οικογένεια λέξεων σε –άκιας, που είναι ακμαία, και δεν έχει δώσει μόνο τον τσαντάκια και τον ματάκια αλλά και τον εντελώς πρόσφατο γκατζετάκια –και που βέβαια σχηματίζει τον πληθυντικό σε –άκηδες. Κι αν κάποιοι μανάβηδες, ψαράδες και χασάπηδες έχουν γίνει οπωροπώλες, ιχθυοπώλες και κρεοπώλες, έχουν εμφανιστεί ωστόσο οι κομπιουτεράδες, οι ντελιβεράδες, μέχρι και –ιεροσυλία!- οι μανατζέρηδες. Άλλωστε, οι ανισοσύλλαβοι τύποι είναι ριζωμένοι στην καρδιά μας και στο ίδιο το οικογενειακό μας κύτταρο –κι αν τις μανάδες και τους πατεράδες τους αποφεύγει ο ευπρεπιστής (άλλωστε μάνα είναι μόνο μία, ο πληθυντικός δεν είναι είδος πρώτης ανάγκης), αδύνατον να αποφύγει τους παππούδες και τις γιαγιάδες.

 

Ωστόσο, οι ευπρεπιστές προσπαθούν –και διαβάζω στα αθλητικά της Ελευθεροτυπίας (22.9.2008) για την αγγλική ομάδα Μάντσεστερ Σίτι, που την αγόρασε μια πλούσια οικογένεια από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Η ομάδα των εμίρων. Ο ανισοσύλλαβος εμίρης ήταν ίσως βαθύπλουτος, αλλά στον πληθυντικό ακουγόταν πολύ μπανάλ βρε αδερφέ –οι εμίρηδες, των εμίρηδων, κελ ντεκαντάνς. Ενώ τώρα που αγόρασαν και βρετανική ομάδα πρέπει να φορέσουν φράκο αντί για κελεμπία: οι εμίρες, των εμίρων, λοιπόν. Οσονούπω και οι καναπείς των καναπέων ή και, πλάι στα μητέρων και πατέρων να δούμε των παππών και των γιαγιών –ή να σταματήσω εδώ μήπως τους δίνω ιδέες;

 

 

 


Επιστροφή στο Κοτσανολόγιο