Ο καθρέφτης του Έριζεντ

 

Στο πρώτο βιβλίο της σειράς του Χάρι Πότερ, στο δωδέκατο κεφάλαιο, ο Χάρι τρέχει στους διαδρόμους προσπαθώντας να ξεφύγει από τον επιστάτη Φιλτς και τον αντιπαθητικό καθηγητή Σνέιπ, όταν ξαφνικά βρίσκεται μπροστά του μια μισάνοιχτη πόρτα. Μπαίνει μέσα και αντιλαμβάνεται ότι στο δωμάτιο αυτό δεσπόζει ένας τεράστιος καθρέφτης, με χρυσή σκαλιστή κορνίζα γύρω-γύρω, που έχει στο επάνω μέρος του μια επιγραφή:

 

Έριζεντ στρα ερόι όιτ ούμπε κάφρου όιτ ον βόζι.

(σελ. 235)

 

Θα μου πείτε, μαγικά είναι αυτά, οπότε να μην έχουμε αξίωση να τα καταλάβουμε. Πράγματι, εντελώς ακατανόητη η φράση· μόνο εκείνο το κάφρου  μας είναι κάπως οικείο. Κι όμως, ο άγγλος αναγνώστης με λίγο κόπο μπορεί να καταλάβει πολύ περισσότερα.

 

Στα αγγλικά, η επίμαχη επιγραφή είναι:

 

Erised stra ehru oyt ube cafru oyt on wohsi

 

κι αν αυτό μοιάζει εξίσου ακατανόητο, τα φαινόμενα απατούν. Αν διαβάσουμε την επιγραφή από το τέλος προς την αρχή, παίρνουμε:

 

ishow no tyo urfac ebu tyo urhe arts desire

 

Κάπως καλύτερο, έτσι; Κι αν χωρίσουμε σωστά τις λέξεις, τότε έχουμε:

 

I show not your face but your heart's desire

 

Κάτι πεντακάθαρο, δηλαδή, έτσι;

 

Δεν δείχνω το πρόσωπό σου, μα της καρδιάς σου τη λαχτάρα

 

θα μπορούσαμε να το αποδώσουμε, και αν το αντιστρέψουμε και το χωρίσουμε ξανά σε "λέξεις" θα είχαμε τη φράση:

 

Αρατχάλ η τυόσσα ιδράκση τα μυόσο πωσόρ ποτών χιέδνεδ

 

που ασφαλώς είναι εξίσου εύηχο και αλλόκοτο όσο το

Έριζεντ στρα ερόι όιτ ούμπε κάφρου όιτ ον βόζι

 

που επέλεξε η μεταφράστρια και έχει επιπλέον το τεράστιο πλεονέκτημα ότι με λίγο κόπο θα μπορούσε και ο έλληνας αναγνώστης να αποκρυπτογραφήσει τη φράση και να αισθανθεί τη χαρά που αισθάνθηκαν τόσες χιλιάδες αγγλάκια.

 

Και ο μαγικός καθρέφτης που μέσα του βλέπεις της καρδιά σου τη λαχτάρα, θα ονομαζόταν όχι Καθρέφτης του Έριζεντ, όπως πεζά επέλεξε η ελληνίδα μεταφράστρια να αποδώσει το Erised (δηλαδή το ανάποδο του Desire), αλλά Καθρέφτης του Αρατχάλ, δηλαδή της Λαχτάρας.

 

Να σημειώσω ότι η μεταφραστική λύση που προτείνω βγήκε από μισής ώρας ευχάριστη άσκηση. Ασφαλώς ένας μεταφραστής που πληρώνεται για τούτο θα μπορούσε μέσα σε ένα εξάμηνο να βρει κάτι πολύ καλύτερο.

 

 

Επιστροφή στις σελίδες του Χάρι Πότερ
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου




© 2005 Νίκος Σαραντάκος