Λογιοσύνη να φάνε κι οι εσχηκότες

 

Το θέμα του σημειώματος το κλέβω, πρέπει να το ομολογήσω, από τον φίλο Γιάννη Χάρη, ο οποίος στο δικό του το ιστολόγιο έχει καθιερώσει μια κατηγορία ανάλογη με το δικό μου το Κοτσανολόγιο, που την ονομάζει «Στις επάλξεις», και σε μια τελευταία του καταχώρηση ασχολείται με μιαν αριστουργηματική, ανεκδιήγητη επιφυλλίδα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα σε μεγάλη καθημερινή εφημερίδα και που είναι γεμάτη παχιές-παχιές ελληνικούρες, σαν τον νήδυμο ή το ερείδεται, ή την περίεργη τύρβη της τρυφηλότητας.

 

Όλο το κείμενο του Χάρη, εδώ , με σύνδεσμο προς το ανεκδιήγητο πρωτότυπο.

 

Εγώ ξεχωρίζω το ακόλουθο απόσπασμα, με το οποίο άλλωστε αρχίζει η επιφυλλίδα –πώς λέμε ότι η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται;

 

Απεκδύονται τα ιμάτιά τους όσοι δηλώνουν την a priori υπακοή τους σε μια «εξελιγμένη» δημοκρατία και στην εξουσία της, από την «έκρηξη βίας στα πανεπιστήμια». Κυρίως οι αγγλοσαξονική παιδεία εσχηκότες μαζί με όσους εμφανίζονται ως ειδικοί πολιτικοί αναλυτές.

 

Αν βρείτε τι εννοεί ο ποιητής, όπως λέει ο Χάρης, με το «απεκδύονται τα ιμάτιά τους», να μας πείτε κι εμάς. Εγώ πάντως, ομολογώ πως έχω μια φριχτή υποψία. Αυτοί που α πριόρι δηλώνουν υπάκουοι στην εξουσία, έχω τη φριχτή υποψία μήπως (λέω, μήπως) εξοργίζονται με την έκρηξη βίας στα πανεπιστήμια, δηλαδή μήπως ο ποιητής λέγοντας «απεκδύονται τα ιμάτιά τους» μετέφρασε στα αρχαιόπρεπα την κοινότατη ιδιωματική έκφραση «βγαίνουν απ’ τα ρούχα τους»! Μπορεί να τον επηρέασε σ’ αυτό η υπαρκτή έκφραση διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους που έχει και το αντίστοιχό της στα ελληνικά, σκίζουν τα ρούχα τους. Αν η υποψία μου είναι σωστή βέβαια, και θα βγω απ’ τα ρούχα μου, και θα τα σκίσω, και φωτιά θα τους βάλω!

Αλλά ας μη σταθώ άλλο σε εικασίες κι ας προχωρήσω στο «εσχηκότες», που ο Χάρης μεγαλόθυμα δεν το σχολιάζει παρά απλώς το επισημαίνει. Εμένα όμως μ’ ενοχλεί. Τι είναι αυτό το εσχηκότες; Είναι μετοχή παρακειμένου, μετοχή αρχαίου παρακειμένου, που ήταν μονολεκτικός μια φορά κι έναν καιρό. Έχουν επιβιώσει κάνα δυο τέτοιες μετοχές σε στερεότυπες εκφράσεις, σαν την καθεστηκυία τάξη, αλλά μόνο σαν απολιθώματα. Θέλω να πω, το να διανθίζεις τα γραφτά σου με λόγιες και αρχαίες λέξεις, ακόμα και με το ισχνέγχυλον που τόσο αρέσει στον συντάκτη της ανεκδιήγητης επιφυλλίδας (πηγαίνετε στο κείμενο του Χάρη, στο υστερόγραφο) δεν είναι α πριόρι καταδικαστέο –αν και βέβαια, οι μεταξωτές περισκελίδες θέλουν τα ανάλογα εργαλεία. Το να χρησιμοποιείς όμως τη μετοχή ενός χρόνου που έχει πάψει πια από αιώνες να χρησιμοποιείται, εμένα τουλάχιστον μου φαίνεται γλωσσική διαστροφή.

Πέρα απ’ αυτό, αναρωτιέμαι, με τα λιγοστά αρχαία που ξέρω, αν στέκει η έκφραση «οι παιδεία εσχηκότες» έστω στ’ αρχαία. Λέω δηλαδή, με το φτωχό μου το μυαλό, αν θέλαμε να πούμε αυτή τη φράση στα αρχαία ελληνικά θα λέγαμε «οι παιδείας μετασχόντες» ή «οι παιδείας τυχόντες» (ή ίσως τετυχηκότες). Θέλω να πω, το «παιδεία εσχηκότες» (έτσι, χωρίς νι· βλέπεις το νι το βάζουν οι νεοκαθαρευουσιάνοι μόνον όταν δεν χρειάζεται) ούτε αρχαία ελληνικά είναι, ούτε νέα ελληνικά είναι βέβαια, ένας τραγέλαφος είναι, μια κατασκευή της συμφοράς που τη σκάρωσε ο συντάκτης για να δείξει πως ξεχειλίζει από λογιοσύνη, πως έχει λογιοσύνη να φάνε κι οι κότες. Ή και οι εσχη-κότες…

 

 

 

 

 

Επιστροφή στο Κοτσανολόγιο