Ο Φλάβιους Ζοζέφ στη Στρατιά των Αγνώριστων

Όχι απλό μαργαριτάρι, αλλά βαρύτιμον Κοχινούρ φιλοτέχνησε η δημοσιογράφος της Ελευθεροτυπίας Κάτια Αρφαρά, στο σημερινό (27.3.09) φύλλο της εφημερίδας.

Ο αναγνώστης που διαβάζει το ρεπορτάζ της με τίτλο Ο Άμος Γκιτάι «κατεβάζει» Ζαν Μορό στην Επίδαυρο θα είναι δικαιολογημένος αν κατεβάσει καντήλια (όπως μου έγραψε ο εκλεκτός φίλος που μού επισήμανε με ηλεμήνυμα το άρθρο) όταν διαβάσει το εξής απερίγραπτο:

Άξονας της παράστασης είναι «Ο πόλεμος των Εβραίων» του ιστορικού Φλάβιους Ζοζέφ για τον πρώτο πόλεμο των Εβραίων με τους Ρωμαίους τον 1ο αι. μ.Χ. Το επτάτομο έργο, που γράφτηκε στην αραμαϊκή και μεταφράστηκε στα ελληνικά πριν ακόμα κυκλοφορήσει, θα αποτελέσει τον πυρήνα του φιλόδοξου εγχειρήματος.

Αλήθεια, ποιος είναι αυτός ο Φλάβιους Ζοζέφ; Σε λεξικό αν ψάξουμε δεν θα τον βρούμε, εγκυκλοπαίδεια δεν τον ξέρει, ακόμα και το γκουγκλ το παντεποπτικό τον αγνοεί. Όμως ο Φλάβιους Ζοζέφ δεν είναι Ανύπαρκτος, είναι ιστορικό πρόσωπο που έγινε Αγνώριστο χάρη στο μαγικό χέρι της δημοσιογράφου μας.

Πρόκειται, βέβαια, για τον Φλάβιο Ιώσηπο, εβραίο ιστορικό που έγραψε σημαντικά έργα τον 1ο αιώνα μ.Χ. Και δεδομένου ότι τα έργα αυτά έχουν φτάσει ως εμάς στα ελληνικά, μάλιστα το εκτενέστερο από αυτά το έγραψε ο ίδιος απευθείας στα ελληνικά, στην ελληνική βιβλιογραφία έχει απολύτως καθιερωθεί ως Φλάβιος Ιώσηπος και με το όνομα αυτό τον ξέρουν όλοι -ή τουλάχιστον, όλοι εκτός από την δημοσιογράφο της «Ε», η οποία μάλλον είχε πλήρη άγνοια του θέματος και ούτε βέβαια διανοήθηκε να το ερευνήσει.

Διότι, καλή μου κυρία, δεν είναι ντροπή να αγνοείς κάτι, κανείς μας δεν ξέρει τα πάντα· ντροπή είναι να ανασηκώνεις τους ώμους και να μην κάνεις τον κόπο να ψάξεις. Κι αν παλιότερα υπήρχε μια δικαιολογία, σήμερα που έχει γίνει η θάλασσα γιαούρτι, με ένα κλικ βρίσκεις πως ο Ζοζέφ σου λεγόταν Ιώσηπος στην πραγματικότητα. (Αφήνω ότι όταν κάποιος διαβάζει Flavius Josèphe, διότι έτσι γράφεται ο Ιώσηπος στα γαλλικά, πρέπει να του μπουν οι ψύλλοι στ’ αυτιά, ότι άλλο Joseph κι άλλο Josèphe και να το ψάξει παραπέρα).

Όπως είπα, το μαργαριτάρι αυτό δεν είναι μόνο του. Κατ’ αρχάς, το βιβλίο του… Ζοζέφ, δεν λέγεται βέβαια «Ο πόλεμος των Εβραίων», στα ελληνικά. Λέγεται Ιουδαϊκός πόλεμος, συνήθως, ή Ιστορία ιουδαϊκού πολέμου αν θέλετε τον πλήρη τίτλο. Αλλά αυτό είναι παρωνυχίδα μπροστά στον Ζοζέφ.

Εμένα όμως πιο πολύ μ’ αρέσει η επόμενη φράση: Το επτάτομο έργο, που γράφτηκε στην αραμαϊκή και μεταφράστηκε στα ελληνικά πριν ακόμα κυκλοφορήσει. Δεν ξέρω γιατί, αλλά μου φέρνει στο νου εικόνα τυπογραφείου, με το πιεστήριο να αχνίζει και τον αρχιτυπογράφο να φωνάζει στον Ζοζέφ: Mon vieux, έφερες τη μετάφραση του τελευταίου τυπογραφικού; Μπορεί να μην είναι και λάθος, αλλά η τόσο μοντέρνα λέξη «κυκλοφορία», μαζί βέβαια με τον αλησμόνητο Ζοζέφ, αυτή την εντύπωση μου δημιουργούν. Πάλι καλά που δεν αναφέρει όνομα εκδοτικού οίκου!

Κλείνοντας, ποια είναι η στρατιά των Αγνώριστων; Οι αναγνώστες των ιστοσελίδων μου θα ξέρουν τη Στρατιά των Ανύπαρχτων, σαν τον Πράβο Γιάζντι που είχαμε δει και σε παλιότερο μήνυμα σε τούτο δω το ιστολόγιο. Στο φόρουμ της Λεξιλογίας, με αφορμή κάποιες γουστόζικα κακές μεταφράσεις βιβλίων, είχαμε αισθανθεί την ανάγκη για μιαν άλλη κατηγορία, τους Αγνώριστους, δηλαδή υπαρκτά πρόσωπα που όμως γίνονται αγνώριστα από τη μεταφραστική επέμβαση, σαν τον Πόλαξ ή τον Σολούκας που έχουμε δει σε υποτίτλους ταινιών (Πολυδεύκης και Σέλευκος αντίστοιχα, ο δεύτερος στον Μεγαλέξαντρο του Στόουν, παρακαλώ). Επειδή καταπιάνομαι με αλλότρια, δεν έχω προκάμει να δώσω στην ένδοξη Στρατιά την προβολή που της αξίζει. Τώρα όμως που βρέθηκε κι ο ιστορικός που θα καταγράψει τα κατορθώματά της, ο Ζοζέφ, δεν υπάρχει δικαιολογία για περαιτέρω καθυστέρηση. Πριν έρθει το Πάσχα, οι Αγνώριστοι θα εκστρατεύσουν!

 

Επιστροφή στο Κομπολόι του Δραγουμάνου



© 2009 Νίκος Σαραντάκος