Μια αρμαθιά από λογοπαίγνια ισοπεδώνονται

 

Όταν διάβαζα το αγγλικό βιβλίο το καλοκαίρι, είχα επισημάνει ένα σημείο με αλλεπάλληλα λογοπαίγνια, και το είχα σημειώσει για να δω πώς θα τα βγάλει πέρα η μεταφράστρια. Είναι στο δεύτερο κεφάλαιο, εκεί που η αχώνευτη σκανδαλοδημοσιογράφος, η Ρίτα Σκίτερ, γράφει ένα δηλητηριώδες άρθρο για τον Ντάμπλντορ και τους φίλους του.

Not everyone thought he was so wonderful, you know -he trod on an awful lot of important toes. But old Dodgy Doge can get off his high Hippogriff, because I've had access to a source most journalists would swap their wands for, one who has never
spoken in public before...

Η ελληνική απόδοση:
Δεν τον θεωρούσαν όλοι τέλειο -είχε πατήσει πολλούς σημαντικούς κάλους. Όσο για τον γερο-Ντότζι, ας τρέξει να κρυφτεί με τον ωραίο του ιππόγρυπα, γιατί έχω μια πηγή που οι περισσότεροι δημοσιογράφοι θα έδιναν και το μαγικό ραβδί τους για να την αποκτήσουν...

Να κάνω τη σούμα. Εδώ το αγγλικό κείμενο έχει τρία σημεία που μ' ενδιέφεραν,
α) Το old Dodgy Doge (Doge είναι το όνομα του ήρωα, Dodgy το μειωτικό παρατσούκλι που του δίνει η Σκίτερ) όπου είχα απορία πώς θα αποδοθεί το λογοπαίγνιο Dodgy Doge  και που η μεταφράστρια το έλυσε με αυτοκρατορικό τρόπο, σαν ο Μεγαλέξαντρος το γόρδιο δεσμό, ήγουν το έφαγε.


β) Το trod on an awful lot of important toes η μεταφράστρια το αποδίδει με αντίστοιχη ελληνική έκφραση, πολύ κοντινή της αγγλικής, αλλά με ενοχλεί πάρα πολύ διότι στα ελληνικά "κάλος" είναι και μειωτικός χαρακτηρισμός για πρόσωπο. Οπότε εγώ θα έβαζα "πάτησε τον κάλο πολλών μεγαλόσχημων", ή κάτι τέτοιο. Όχι "σημαντικούς κάλους" διότι… Θου κύριε!


γ) Το τρίτο λογοπαίγνιο, η μεταφράστρια το μεταφράζει καταλέξη, με αποτέλεσμα να μην ξέρω αν αντελήφθη το παιχνίδι της συγγραφέας και το περιφρόνησε ή αν δεν το αντιλήφθηκε καθόλου. Θέλω να πω, όταν η συγγραφέα λέει ότι ο Ντοτζι can get off his high hippogriff, λογοπαίζει με την ιδιωματική αγγλική έκφραση get off your high horse, που σημαίνει "σταμάτα να μας κάνεις τον σπουδαίο" ή τον καμπόσο ή κατέβα από το καλάμι σου ή... ή.... και που η συγγραφέα το προσάρμοσε στον κόσμο των Μάγων, αντικαθιστώντας το άλογο με τον Ιππόγρυπα.

 

Η μεταφράστρια καταλαβαίνει ότι κάποιο λάκκο έχει η φάβα, γι’ αυτό δεν μεταφράζει καταλέξη (που θα ήταν "να ξεκαβαλικέψει τον ψηλό του ιππόγρυπα") αλλά... δημιουργικά. Κι όμως, θα μπορούσε ή να κρατήσει το νόημα του πρωτοτύπου χωρίς μαγική προσαρμογή (δηλ. ας σταματήσει να μας κάνει τον σπουδαίο) ή να κάνει μια «μαγική» προσαρμογή της ελληνικής έκφρασης (ας σταματήσει να έχει ύφος χιλίων Υπουργών Μαγείας), ακόμα και να επιχειρήσει να μεταφέρει το καλάμι στον κόσμο των Μάγων, βάζοντας κάτι σαν:

...όσο για τον Ντότζι, ας κατεβεί από το σκουπόξυλο που έχει καβαλήσει...

Κι όμως, ίσως από τη βιασύνη να τελειώσει μέσα στις προθεσμίες, προτίμησε να ισοπεδώσει το κείμενο.

Κρίμα.

 

 

 

Επιστροφή στο έβδομο βιβλίο
Αρχική σελίδα των μεταφραστικών του Χάρι Πότερ