Το κείμενο αυτό, διορθωμένο και ξανακοιταγμένο, περιλαμβάνεται στο βιβλίο μου "Γλώσσα μετ' εμποδίων" που κυκλοφορεί από τον Οκτώβρη του 2007 από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου. Περισσότερα για το βιβλίο μου αυτό, μπορείτε να διαβάσετε εδώ



Δεν υπάρχει έλεος…

 

Για πολλούς που ψωνίζουν από τα ράφια του νεοκαθαρευουσιάνικου ευπρεπισμού, οι αρχαιότροπες εκφράσεις έχουν ακαταμάχητη γοητεία. Μια από τις λεξούλες που τις χρησιμοποιούν πολλοί για να ομορφύνουν τα γραφτά τους, όπως ο κασιδιάρης της παροιμίας που βάζει μαργαριτάρι στη σκούφια του, είναι και το ελέω.

 

Οι παλιοί βασιλιάδες, ο Όθων ας πούμε, κυβερνούσαν «ελέω Θεού», δηλαδή έτσι έλεγαν. Αυτό το απομεινάρι, το ελέω, επιβίωσε έτσι ως απολίθωμα και επί δημοκρατίας, ήταν δε σχετικά συχνό στις αθλητικές σελίδες των εφημερίδων, όπου διαβάζαμε, λογουχάρη, ότι η τάδε ομάδα (μην πω ονόματα και παρεξηγηθώ) «κέρδισε ελέω διαιτητή» ή κάτι ανάλογο. Και εκεί βεβαίως ήταν γουστόζικη η χρήση με την ελαφριά ειρωνεία και τη γκροτέσκα εικόνα που δημιουργούσε η σύγκριση του διαιτητή με τον Θεό· το γούστο όμως χάθηκε όταν άρχισαν να χρησιμοποιούν πολλοί το «ελέω» κατά κόρον, χωρίς καμιά προσοχή στο ύφος, ακόμα και για δυσμενείς εξελίξεις, σαν απλό συνώνυμο του εξ αιτίας ή του λόγω. Έχω ξαναγράψει και έχω ξαναπαραθέσει τραγελαφικά παραδείγματα (όπως ότι ο Σάββας Ξηρός έμεινε ανάπηρος ‘ελέω της βόμβας που τον ακρωτηρίασε’), αλλά αφού εκείνοι δεν κουράζονται να το μοστράρουν ίσως δεν είναι περιττό να το καυτηριάζω.

 

Λοιπόν, σε παρα-αθλητική στήλη μέσα στα Χριστούγεννα, διάβασα ότι ο ποδοσφαιριστής Σαλπιγγίδης πήγε σε ταβέρνα με φίλους του, όπου κάποιοι τον αποδοκίμασαν (επειδή πήρε μεταγραφή για τον Παναθηναϊκό). Και λέει ο σχολιογράφος:

έμαθαν ότι είναι σε μια ταβέρνα ο Σαλπιγγίδης με φίλους του και έτρωγε ελέω Χριστουγέννων

 

Τώρα, αυτό, έτσι όπως είναι διατυπωμένο, αν το ερμηνεύσουμε αυστηρά και ετυμολογικά, το μόνο που μπορεί να σημαίνει είναι ότι ο Σαλπιγγίδης είναι κάποιος πάμφτωχος που δεν έχει να φάει, αλλά ευτυχώς επειδή είναι Χριστούγεννα (ελέω, ντε!) βρέθηκε κάποιος καλός χριστιανός και τον ελέησε, αυτόν και τους εξίσου πάμφτωχους φίλους του, και τους έκανε το τραπέζι, ίσως κάποιο συσσίτιο της εκκλησίας, ποιος ξέρει.

 

Δεν είναι έτσι βέβαια. Απλώς ο δημοσιογράφος θέλησε να φορέσει το καθαρευουσιάνικο κουρελάκι. Τι να πω, ίσως η ελληνική απόδοση της φράσης του (ήταν σε ταβέρνα και έτρωγε μια που ήταν Χριστούγεννα, επειδή ήταν Χριστούγεννα, ή κάτι τέτοιο) να του φάνηκε μαλλιαρή· ακόμα και το «λόγω», που παίρνει και την αγαπητότατή τους γενική, χίλιες φορές προτιμότερο θα ήταν.

 

Άλλο είναι το περίεργο. Ότι οι της «αποκεί» πλευράς, σφυρίζουν αδιάφορα απέναντι στους νεοκαθαρευουσιάνικους τραγέλαφους. Μας τα είχαν πρήξει παλιότερα με τις σανίτιδες και τους μεχριτισμούς της δημοτικής, τώρα που ο οδοστρωτήρας του ευπρεπισμού όλα τα σφάζει και όλα τα μαχαιρώνει, σφυρίζουν αδιάφορα. Και επί του προκειμένου: έχει χυθεί τόσο μελάνι για την καραμέλα ότι τάχαμου το «θετικές επιπτώσεις» είναι σολοικισμός (χρειάζεται ξεχωριστό σημείωμα για να δούμε αν όντως είναι) –οι καρασολοικισμοί όπως το «ελέω» κανέναν δεν ενόχλησαν;

 

 

 

 

 

 

Επιστροφή στο Κοτσανολόγιο