Το κείμενο αυτό, διορθωμένο και ξανακοιταγμένο, περιλαμβάνεται στο βιβλίο μου "Γλώσσα μετ' εμποδίων" που κυκλοφορεί από τον Οκτώβρη του 2007 από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου. Περισσότερα για το βιβλίο μου αυτό, μπορείτε να διαβάσετε εδώ



Τα βυζάκια της εκπαιδευτή

 

Παλιότερα έγραψα ένα σημείωμα στο οποίο αναφέρθηκα και στους κατ’ εμέ αποκρουστικούς σερνικοθήλυκους τύπους «η γραμματεύς, η ταμίας», και του έβαλα τον ελαφρώς προβοκατόρικο τίτλο «τα βυζάκια της ταμία» με αποτέλεσμα το σημείωμα να γίνει δημοφιλέστατο κατά λάθος, αφού αν βάλεις στο γκουγκλ τη λέξη «βυζάκια» βγαίνει πρώτο-πρώτο στην αναζήτηση. Βέβαια, αν βάλεις στο γκουγκλ τη λέξη «βυζάκια» κατά πάσα πιθανότητα δεν θα έχεις όρεξη να διαβάσεις γλωσσικά άρθρα για τα επαγγελματικά θηλυκά, όμως πολλοί κάθονται και διαβάζουν το άρθρο –άβυσσος η ψυχή, ως γνωστόν.

 

Στο μεταξύ, το φαινόμενο έχει πάρει διαστάσεις και έχω ξαναγράψει γι’ αυτό πάνω από μια φορά –δεν είδαμε ακόμα το «η άνδρας», όπως είχε προβλέψει ειρωνικά ο φίλος Νίκος Κούρκουλος, αλλά δεν απέχουμε και πολύ.

 

Όπως λέω στο προηγούμενο σημείωμα στο Κοτσανολόγιο, έχω έναν φίλο που διαβάζει. Πολλές φορές, διαβάζει πριν κοιμηθεί. Τις προάλλες, διαβάζοντας στο κρεβάτι το βιβλίο του John Holloway, Ας αλλάξουμε τον κόσμο χωρίς να καταλάβουμε την εξουσία, Σαββάλας 2006, βρήκε στη σελ. 26 το εξής πανέμορφο εξάμβλωμα:

 

"Η θρονιασμένη στοχαστής υποθέτει ότι ο κόσμος γύρω της είναι σταθερός"

 

Η στοχαστής λοιπόν! Και μάλιστα όχι σε κάποιο κείμενο σε λόγια γλώσσα, σε άκρα καθαρεύουσα έστω, οπότε ο τραβεστισμός θα ήταν κάπως λιγότερο ανάρμοστος, αλλά πλάι στο δημοτικό επίθετο «θρονιασμένη»!

 

Μοιραία, ο φίλος μου που διαβάζει έχασε τον ύπνο του, σηκώθηκε και μου το έστειλε. Εγώ κοιμόμουν, αλλά το είδα το πρωί. Έτσι δεν έχασα τον ύπνο μου, αλλά του ζήτησα περισσότερες πληροφορίες. Και εκείνος, επιεικής πάντοτε, βρήκε ένα σωρό ελαφρυντικά: ότι η μεταφράστρια του βιβλίου (ή η γυναίκα μεταφραστής, αν προτιμάτε) δεν είναι ελληνίδα, παρά η κόρη του συγγραφέα (ωστόσο, το κείμενό της είναι στρωτό κατά τα άλλα) και ότι στο πρωτότυπο δεν γίνεται αναφορά σε πραγματικό άτομο αλλά απρόσωπη, οπότε ίσως πρόκειται για μεταφορά του πολιτίκαλι κορέκτ αμερικάνικου σχήματος να βάζουν she και her στο απρόσωπο.

 

Και καταλήγει ο φίλος μου: Εκτιμώ το προκλητικό δυναμικό του τεχνάσματος, αλλά δεν παύει να με ξενίζει, ή και να μου τη σπάει. Σ' αυτό το αφηρημένο επίπεδο είναι ευκολότερο, θαρρώ, να βάλεις μουστάκια στη στοχάστρια.

 

Ωστόσο, εγώ τη μεταφράστρια την αθωώνω, συν τοις άλλοις επειδή τόλμησε (η ίδια ή η γυναίκα επιμελητής που διόρθωσε το κείμενο) να χρησιμοποιήσει τον ελληνικό τύπο «η αρχιτεκτόνισσα» επιδεικνύοντας αξιοσημείωτο θάρρος, αφού τη σήμερον ημέρα γράφεται συνήθως "η αρχιτέκτονας" (ίσως και να λέγεται κιόλας συχνότερα απ' το κανονικό θηλυκό, καθώς όλοι πασκίζουν ν' αποδείξουν με το λόγο τους ότι κρατάνε από τζάκι και δεν είναι παλιολαϊκούρες).

 

Από την άλλη, εγώ πλέον πριν κοιμηθώ διαβάζω μόνο πράγματα που έχω ήδη ξαναδιαβάσει, οπότε κινδυνεύω λιγότερο να χάσω τον ύπνο μου· όμως συνηθίζω να κοιτάζω την εφημερίδα μου ενώ τρώω –και παρά λίγο να μου σταθεί η μπουκιά στο λαιμό, όταν, την άλλη μέρα, κατά διαβολική σύμπτωση, είδα το ακόλουθο αριστούργημα στην Ελευθεροτυπία της 21.2.2007, σε ένα ρεπορτάζ για ένα δελφίνι που μαραζώνει από πόνο επειδή έχασε την αγαπημένη του εκπαιδεύτρια. Τίτλος, φάτσα κάρτα: Ράγισε η καρδιά του δελφινιού για τον θάνατο της εκπαιδευτή του. Να τα μουστάκια και στην εκπαιδεύτρια!

 

Το χειρότερο; Διαβάζοντας το κείμενο βλέπουμε ότι το δελφίνι είχε διασωθεί πριν από 18 μήνες «και η εκπαιδεύτρια Ταμάρα Μόντι το μεγάλωσε σαν παιδί της». Τι συμβαίνει εδώ; Σκέτη μαντεψιά κάνω, αλλά καθόλου δεν αποκλείεται να συνέβη το εξής: ο δημοσιογράφος που έγραψε το άρθρο μπορεί να έβαλε τον τίτλο στα ελληνικά, δηλ. «Ράγισε η καρδιά του δελφινιού για τον θάνατο της εκπαιδεύτριάς του», αλλά ο υλατζής, ο υπεύθυνος για τους τίτλους, να στραβομουτσούνιασε για το θηλυκό και να φόρεσε μουστάκια ή βρακιά αν προτιμάτε στην άμοιρη την εκπαιδεύτρια. Τραβηγμένη από τα μαλλιά, θα πείτε, η μαντεψιά μου αλλά καθόλου απίθανη αν σκεφτούμε ότι κάτι ανάλογο έχει αποδεδειγμένα συμβεί σε άλλη περίπτωση.

 

ΥΓ Περιττό ίσως, αλλά για καλό και για κακό να τονίσω ότι τα γυναίκα μεταφραστής και γυναίκα επιμελητής που χρησιμοποιώ είναι ειρωνικά!

 

 

Επιστροφή στο Κοτσανολόγιο