Λεξικογραφικές σημειώσεις



Εδώ σκοπεύω να συγκεντρώνω άρθρα που ασχολούνται με λεξικογραφικά θέματα, κυρίως με κριτική λεξικών, και ενδεχομένως να παρουσιάσω και ένα δικό μου προσωπικό λεξικό. Προς το παρόν, τα σημειώματα που υπάρχουν επιχειρούν αντιπαραβολή και σύγκριση των δύο πιο σύγχρονων και έγκυρων ελληνικών λεξικών, εννοώ το Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας του Γ. Μπαμπινιώτη, και το Λεξικό της κοινής νεοελληνικής του ιδρύματος Μ. Τριανταφυλλίδη. Να πω εισαγωγικά ότι πρόκειται για δύο εξαιρετικά λεξικά, για πολύτιμα βοηθήματα που είμαστε τυχεροί να τα έχουμε. Και γενικά, η κριτική στα λεξικά δεν σημαίνει ότι παραγνωρίζεται ο μόχθος των συντακτών και η πολύτιμη συμβολή τους. Ακόμα και λεξικά που σήμερα έχουν ξεπεραστεί, όπως το Ετυμολογικό του Ανδριώτη, στάθηκαν ανεκτίμητα στον καιρό τους: των μπροστινών πατήματα, των πισινών γεφύρια λέει η παροιμία.

Και επειδή ίσως να μην ολοκληρώσω τη συγκριτική εξέταση των δύο λεξικών, αφού τα σημειώματα αυτά γράφονται ως πάρεργο παρέργων, σκέφτομαι προκαταβολικά το ίσως θεμιτό ερώτημα πολλών που θα διαβάσουν τις σελίδες αυτές: Ποιο από τα δυο είναι το καλύτερο; Δεν θα δώσω απάντηση. Η προσωπική μου προτίμηση είναι στο λεξικό Τριανταφυλλίδη, για λόγους που ίσως γίνονται φανεροί στα επόμενα σημειώματα, αλλά το λεξικό Μπαμπινιώτη έχει αξιοπρόσεκτα πλεονεκτήματα στον εγκυκλοπαιδικό χαρακτήρα, στην ευχρησία και στην αναγνωσιμότητα. Ωστόσο, η βιασύνη με την οποία καταρτίστηκε είναι ολοφάνερη: παρά τις αλλεπάλληλες διορθώσεις από έκδοση σε έκδοση, κουβαλάει ακόμη πάρα πολλά λαθάκια και λάθη, που το κάνουν ακατάλληλο για μοναδικό βοήθημα. (Υπάρχει βέβαια και η σοβαρή ένσταση για τον 'ρυθμιστικό' χαρακτήρα των σχολίων του λεξικού αυτού, ένα θέμα που αξίζει πολύ εκτενέστερη ανάλυση).

Αυτό που θέλω να γίνει καθαρό είναι ότι ένας επαγγελματίας της γλώσσας πρέπει να συμβουλεύεται και τα δύο λεξικά, και οπωσδήποτε θα ήταν σοβαρό λάθος να εφαρμόσει κανείς άκριτα ορισμένες ορθογραφικές ή άλλες επιλογές του λεξικού Μπαμπινιώτη, ιδίως όταν βρίσκεται σε θέση "εξουσίας" απέναντι σε κείμενα άλλων (εννοώ: δάσκαλος που διορθώνει μαθητές, αναθεωρητής που επιμελείται μεταφράσεις κτλ.)

 



Λεξικών σύγκριση - ετυμολογία

Λεξικών σύγκριση - οι σημασίες των ετύμων

'Ενα λεξικό που διδάσκεται

Τσηρώτο στον κροκόδιλο, στυφάδο στον καρμοίρη
Κριτική της ορθογραφικής πολιτικής του λεξικού Μπαμπινιώτη.

Ο Χάρης θέλει αντίχαρη: επιστολή σχολιασμού και σχολιασμός επιστολής

Η δισχιλιετής ομηρία της ορθογραφίας

Μακαριστός: προσπάθεια για ανίχνευση της ιστορίας μιας λέξης

Κύριοι χάσατε μια ευκαιρία: Η λέξη 'ιστολόγιο'

Αποενοχοποίηση: μια λεξικογραφική τρύπα πρώτου μεγέθους

Αβλεπί και αβλεπεί: δυο λεξικογραφικές εφευρέσεις (προσθήκη 3.10.08)

 Το ραμόνι και τα λουμπέσα (προσθήκη 25.2.2009)

 Πρέκνα: Ιστορία της λέξης και οι ελλείψεις των λεξικών μας (προσθήκη 26.2.2009)

ΝΕΑ ΥΠΟ-ΕΝΟΤΗΤΑ:
Ορθογραφικά μεζεδάκια: με αφορμή το Ορθογραφικό Λεξικό Μπαμπινιώτη








Επιστροφή στις σελίδες για τη γλώσσα
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου