Το κείμενο αυτό, διορθωμένο και ξανακοιταγμένο, περιλαμβάνεται στο βιβλίο μου "Γλώσσα μετ' εμποδίων" που κυκλοφορεί από τον Οκτώβρη του 2007 από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου. Περισσότερα για το βιβλίο μου αυτό, μπορείτε να διαβάσετε εδώ



Τα μεσάνυχτα του ιεράρχη

 

Ένα από τα ψέματα που διαδίδουν οι πολυτονιάται σχετικά με την «αποφράδα νύχτα» της καθιέρωσης του μονοτονικού, είναι ότι η επίμαχη τροπολογία κατατέθηκε μετά τα μεσάνυχτα. Έτσι, στο άρθρο «Το σκάνδαλο του μονοτονικού» που δημοσιεύτηκε σε ειδικό ένθετο του περιοδικού «Ευθύνη» τον Σεπτέμβριο  του 1991 και αναδημοσιεύεται στον ιστοχώρο των Πολυτονιατών, διαβάζουμε:

 

Τὸ μονοτονικὸ ἐπιβλήθηκε στὸν ἑλληνικὸ Λαὸ ἀπὸ τὴν Κυβέρνηση τοῦ ΠΑΣΟΚὙπουργὸς Παιδείας κ. ᾽Ελευθ. Βερυβάκηςμὲ τροπολογία ποὺ αἰφνίδια προτάθηκε, κοντὰ στὰ μεσάνυχτα, ὅταν Βουλή τῶν Ἑλλήνων (συνεδρίαση τῆς 11.1.1982) εἶχε περατώσει τὴν συζήτηση καὶ εἶχε ψηφίσει τὸ ἕνα καὶ μόνο ἄρθρο τοῦ Νόμου 1228 ποὺ ἀποτελοῦσε «Κύρωση τῆς ἀπὸ 11.11.1981 πράξης τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας περὶ ἐγγραφῆς μαθητῶν στὰ Λύκεια τῆς Γενικῆς καὶ Τεχνικῆς καὶ ᾽Επαγγελματικῆς ᾽Εκπαιδεύσεως» καὶ μὲ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν τίτλο δημοσιεύτηκε στὸ Αʹ Τεῦχος τοῦ φύλλου 15/11.2.82 τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.

Ἕνα κεφαλαιῶδες, λοιπόν, ἐθνικὸ θέμα, τὸ θέμα τοῦ τρόπου γραφῆς τῶν λέξεων μιᾶς πανάρχαιας γλώσσας —τρόπου καθιερωμένου μὲ ἐφαρμογὴ πολλῶν αἰώνων,— ἀντιμετωπίστηκε μὲ ἀσύγνωστη, ἀνατριχιαστικὴ ἐπιπολαιότητα. Διότι: α) εἰσάγεται πρὸς συζήτηση μὲ ἄρθρο τῆς προσκολλήσεως σὲ θέμα νόμου ἄσχετο, β) εἰσάγεται μεσάνυχτα, ὅταν πλειονότητα τῶν βουλευτῶν ἀπουσιάζει, γ) εἰσάγεται αἰφνίδια (κι αὐτό, θὰ ἰδοῦμε γιατί) δ) εἰσάγεται ἀντισυνταγματικὰ (προσκολλημένο σὲ νόμο ἄσχετο) καὶ ε) εἰσάγεται χωρὶς νὰ ἐρωτηθεῖ, οὔτε Λαὸςἐνῶ τότε ἀκριβῶς ὑποστηριζόταν πὼς γιὰ δυὸ στρατιωτικὲς βάσεις ἔπρεπε νὰ γίνει... δημοψήφισμα,— οὔτε ᾽Ακαδημία ᾽Αθηνῶν, οὔτε τὰ Πανεπιστήμια τῆς χώρας καὶ ἰδίως οἱ Φιλοσοφικές τους Σχολές, οὔτε οἱ Ἑταιρίες τῶν Συγγραφέων-Λογοτεχνῶνπαρὰ τὴν βαρυσήμαντη ἀπόφανση τοῦ σοφοῦ καθηγητῆ καὶ τότε Γεν. Γραμματέα τῆς ᾽Ακαδημίας Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλου πὼς «Τὴν γλώσσα τὴν ἀναπτύσσουν μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν νὰ εἰποῦν κάτι, δηλαδὴ οἱ πνευματικοὶ ἄνθρωποι, καὶ ὄχι οἱ ἀπνευμάτιστοι γλωσσοπλάστες καὶ νομοθέτες... Οἱ γλωσσικοὶ νομοθέτες δὲν ἔχουν καμμιὰ ἁρμοδιότητα καὶ ἀνακόπτουν ἁπλῶς τὴν ἐξέλιξη τοῦ γλωσσικοῦ μας πολιτισμοῦ».

 

Το άρθρο αυτό έχει αναδημοσιευτεί στο Διαδίκτυο και σε κάποιες αναδημοσιεύσεις φέρει την υπογραφή του Σαράντου Καργάκου. Όμως επειδή στην αρχική πηγή δεν υπάρχει όνομα συγγραφέα, θα δίσταζα να το αποδώσω στον Σ.Κ., ο οποίος σε ορισμένα κείμενά του είναι σαφώς πιο προσεκτικός με την αλήθεια, αν και επικρίνει απόλυτα το μονοτονικό.

 

Από τον (ανώνυμο;) συγγραφέα του «Σκανδάλου» φαίνεται να εμπνεύστηκε και ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος στην ομιλία του με την οποία άνοιξε η «ημερίδα της Ιεράς Συνόδου» η αφιερωμένη στις συνέπειες του μονοτονικού. Σε ορισμένα σημεία, τον επαναλαμβάνει αυτολεξεί:

 

Τὶς μεσονύκτιες ὧρες τῆς 11ης Ἰανουαρίου 1982 στὴ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, παρουσία τριάντα περίπου μόνον βουλευτῶν, κατακόπων ἤδη, συνετελέσθη ἀνερυθριάστως μία ὠμὴ βιαιοπραγία εἰς βάρος τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης. τότε Ὑπουργὸς Παιδείας, εἰσήγαγε ἀπροειδοποίητα πρὸς ἐπείγουσα ψήφισι, ὑπὸ μορφὴν τροπολογίας, ἕνα ἄρθρο, κυριολεκτικῶς, τῆς προσκολλήσεως, σὲ ἄσχετο Νόμο, τὸν Νόμο 1228 «Περὶ ἐγγραφῆς μαθητῶν στὰ Λύκεια τῆς Γενικῆς καὶ Τεχνικῆς - Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπαιδεύσεως», μὲ τὸ ὁποῖο ἐπεβάλλετο αἰφνιδίως στοὺς Ἕλληνες τὸ λεγόμενο Μονοτονικὸ σύστημα γραφῆς. Ἀντιπολίτευσι, καταληφθεῖσα ἐξ ἀπήνης, ἀντέδρασε, ἐζήτησε ἀναβολή, ὥστε νὰ ὑπάρξη δυνατότητα νηφαλίου μελέτης καὶ ἐπεξεργασίας ἑνὸς τόσο σοβαροῦ θέματος ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, πλὴν ματαίως, ὁπότε ἐγκατέλειψε διαμαρτυρομένη τὴν αἴθουσα. Τὸ Μονοτονικό, περιβεβλημένο διάτρητο κοινοβουλευτικὸ μανδύα, ἔγινε Νόμος τοῦ Κράτους καὶ ἀπὸ τὴν ἑπομένη ἐπεβλήθη στὴν ἐκπαίδευσι καὶ στὶς δημόσιες ὑπηρεσίες καὶ ὀργανισμοὺς μὲ ἀσυνήθη ζῆλο, , γιὰ νὰ εἴμεθα εἰλικρινέστεροι, μὲ ἀνείπωτη σκοταδιστικὴ μανία καὶ καταθλιπτικὴ βία.

 

Σε άλλες σελίδες μου έχω μιλήσει για το βραβείο Χρυσό Πέταλο, το οποίο σκοπεύω κάποτε να καθιερώσω, σε μνήμη Ντάσιελ Χάμετ, και που θα το απονέμω σε όποιον συμπυκνώσει τα πιο πολλά ψέματα μέσα στις πιο λίγες προτάσεις. Τα παραπάνω κείμενα, είτε του Σκανδαλολόγου της Ευθύνης είτε του προκαθήμενου της ελληνοχριστιανοσύνης, ασφαλώς θέτουν σοβαρή υποψηφιότητα για το βραβείο αυτό. Θα προσπαθήσω να δείξω γιατί το λέω αυτό.

 

Όποιος ξέρει έστω και λίγα από τις εργασίες των κοινοβουλίων, και όχι μόνο του ελληνικού, θα ξέρει ότι η μεταμεσονύκτια ψήφιση νομοσχεδίων είναι κοινός τόπος. Σε περιπτώσεις μάλιστα όπου οι συσχετισμοί δυνάμεων είναι δεδομένοι, η ψήφιση αυτή συχνά γίνεται από ελάχιστους βουλευτές. Επομένως, είναι εκ προοιμίου κακόπιστος όποιος βασίζει την κριτική του στο γεγονός ότι το νομοσχέδιο ψηφίστηκε μετά τα μεσάνυχτα.

 

Ωστόσο, στο κείμενο του σκανδαλολόγου, υπάρχει όχι απλώς κακόπιστη παρουσίαση της πραγματικότητας, αλλά κατάφωρο ψέμα, ότι δηλαδή η τροπολογία περί καθιερώσεως του μονοτονικού εισήχθη «κοντά στα μεσάνυχτα». Το ίδιο ψέμα επαναλαμβάνει ο ιεράρχης, όταν λέει ότι «τις μεσονύκτιες ώρες» της 11ης Ιανουαρίου ο υπουργός εισήγαγε την τροπολογία. Ποια είναι η αλήθεια;

 

Η αλήθεια βρίσκεται στα πρακτικά της συνεδρίασης, αλλά οι πολυτονιάται την κρύβουν επιμελώς. Στα πρακτικά λοιπόν, διαβάζουμε ότι η συνεδρίαση άρχισε στις 18.50 της 11ης Ιανουαρίου, υπό την προεδρία του Ιω. Αλευρά. Στην αρχή έγινε ανάγνωση των ανακοινώσεων και αναφορών που είχαν κατατεθεί, και στη συνέχεια το σώμα πέρασε στην ημερήσια διάταξη της νομοθετικής εργασίας. Με την έναρξη της συζήτησης ο Υπουργός Παιδείας Ελευθ. Βερυβάκης κατέθεσε την τροπολογία περί μονοτονικού! Και αμέσως μετά ο Ευάγγελος Αβέρωφ, Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, πήρε το λόγο για να δηλώσει ότι το κόμμα του «δεν αντιτίθεται κατ’ αρχήν» στο μονοτονικό αλλά θα ήθελε να υπάρχει μια ειδική μελέτη. Πήραν το λόγο ο υπουργός και ο Γιάννης Κουτσοχέρας, δόθηκαν εξηγήσεις, και άρχισε να συζητιέται το κυρίως νομοσχέδιο.

 

Πότε έγιναν αυτά; Όπως είπα, η συνεδρίαση της Βουλής άρχισε στις 18.50. Άλλη χρονική ένδειξη δεν υπάρχει στα πρακτικά. Χοντρικά (και γενναιόδωρα) υπολόγισα ότι για να διαβαστούν οι αναφορές που είχαν κατατεθεί στο σώμα θα χρειάστηκε περίπου μία ώρα, οπότε μπορούμε με μεγάλη βεβαιότητα να τοποθετήσουμε την κατάθεση της τροπολογίας γύρω στις 8 μ.μ., αφού έγινε με την έναρξη της συζήτησης. Επομένως: η τροπολογία κατατέθηκε σε εντελώς κανονική ώρα κοινοβουλευτικών εργασιών, πολύ νωρίτερα από τις μεσονύκτιες ώρες του κ. Χριστόδουλου ή το «κοντά στα μεσάνυχτα» του σκανδαλολόγου της Ευθύνης. Κρίνοντας με κοινοβουλευτικούς όρους, όπου τα ξενύχτια είναι κοινός τόπος, δεν θα πέφταμε πολύ έξω αν λέγαμε ότι η τροπολογία κατατέθηκε σχεδόν «ντάλα μεσημέρι» για να θυμηθούμε και τον Κώστα Λουλέ. Στην πραγματικότητα, τα μόνα μεσάνυχτα είναι αυτά που φαίνεται να έχει ο ιεράρχης και οι περί αυτόν πολυτονιάται.

 

Βέβαια, το μεσονύκτιο ψέμα δεν είναι το μοναδικό της αρμαθιάς· είναι απλώς το πιο ανθεκτικό, αφού για να το ανασκευάσει κανείς πρέπει να κάνει τον κόπο να ανατρέξει στα πρακτικά. Για τα άλλα ψέματα, ή μισές αλήθειες, ή ανακρίβειες, έχω ήδη δώσει μερικές απαντήσεις στο κείμενο περί Δράκας. Επιγραμματικά:

α) λένε οι πολυτονιάται για την τροπολογία ότι εισήχθη «με άρθρο της προσκολλήσεως» σε νόμο άσχετο: πρόκειται για πάγια πρακτική όλων των κυβερνήσεων τουλάχιστον από το 1974 έως σήμερα, να διεκπεραιώνεται το νομοθετικό έργο με τροπολογίες σε λίγο-πολύ άσχετα νομοσχέδια. Κρίνοντας από τη σημερινή πρακτική, μπορούμε να πούμε ότι το νομοσχέδιο στο οποίο προσκολλήθηκε η τροπολογία για το μονοτονικό δεν ήταν και τόσο άσχετο (ουσιαστικά αφορούσε την κατάργηση των εξετάσεων για το Λύκειο) τη στιγμή που, λ.χ. πρόσφατα η ιδιωτικοποίηση της Ολυμπιακής εισήχθη ως τροπολογία σε νομοσχέδιο με τίτλο «μέτρα ενάντια στη νομιμοποίηση των εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες»·

β) λένε ότι ήταν αντισυνταγματική η τροπολογία, επειδή ήταν άσχετη. Όλα τα κακά μπορεί να τα είχε η τροπολογία, αλλά αντισυνταγματική δεν ήταν· πολύ αργότερα, σε επόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος, έγινε αντισυνταγματική η κατάθεση άσχετων τροπολογιών. Ωστόσο, αυτό δεν έχει εμποδίσει τις κυβερνητικές πλειοψηφίες να κολλάνε όσες και όποιες τροπολογίες βαστάει η όρεξή τους σε άσχετα νομοσχέδια·

γ) λένε ότι εισήχθη αιφνίδια ή απροειδοποίητα· κι αυτό είναι ψέμα. Ήταν γνωστό και είχε ανακοινωθεί από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο ότι επρόκειτο να έρθει στη Βουλή η καθιέρωση του μονοτονικού, μάλιστα στις 29 Νοεμβρίου 1981 είχε ανακοινωθεί ότι θα έρθει προς ψήφιση πριν από τα Χριστούγεννα· μήπως οι πολυτονιάται εννοούν για αιφνιδιασμό ότι ήρθε μετά τις γιορτές και όχι πριν;

δ) λένε ότι δεν ρωτήθηκε ο λαός, ούτε η Ακαδημία, ούτε τα πανεπιστήμια, ούτε οι ενώσεις των λογοτεχνών. Όμως τα αρμόδια όργανα της πολιτείας (το ΚΕΜΕ του Υπουργείου Παιδείας) είχε γνωμοδοτήσει υπέρ του μονοτονικού ήδη από το 1977 επί κυβερνήσεων Καραμανλή. Οι ενώσεις των εκπαιδευτικών είχαν ταχθεί αναφανδόν υπέρ του μονοτονικού, ακόμη και απεργίες έκαναν με το αίτημα αυτό. Η Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών είχε κι αυτή ζητήσει το μονοτονικό και συγχάρηκε την κυβέρνηση που το καθιέρωσε. Όσοι πανεπιστημιακοί και ιδίως γλωσσολόγοι είχαν εκφραστεί, είχαν ομόφωνα υποστηρίξει την ανάγκη να καθιερωθεί μονοτονικό, για παράδειγμα ο Γ. Μπαμπινιώτης είχε από το 1978 τονίσει ότι είναι «δυνατή και ιστορικά δικαιολογημένη η τονική απλοποίηση ή και κατάργηση ακόμη της διακρίσεως των τόνων (μονοτονικό σύστημα) υπό την προϋπόθεση φυσικά ότι θα δηλώνεται η τονιζόμενη συλλαβή με κάποιο διακριτικό σημείο». Το μονοτονικό είχε άλλωστε επίσημα υιοθετηθεί από τη Φιλοσοφική Σχολή Θεσσαλονίκης και άλλα πανεπιστημιακά όργανα ή ιδρύματα.

Αυτά τα ψέματα έβγαλε από το νου του ο σκανδαλολόγος πολυτονιάτης του περιοδικού «Ευθύνη», αλλά ο προκαθήμενος της εκκλησίας, που τα ενστερνίστηκε και τα αναμετάδωσε, θέλησε να προσθέσει και το δικό του λιθαράκι στο οικοδόμημα της ψευτιάς, έτσι λέει ότι «από την επομένη» το μονοτονικό επεβλήθη στην εκπαίδευση –κάτι που είναι αρλούμπα πρώτου μεγέθους. Φυσικά, το μονοτονικό στην εκπαίδευση εφαρμόστηκε με την έναρξη της επόμενης σχολικής χρονιάς, τον Σεπτέμβριο του 1982.

Πιστεύω λοιπόν ότι ανασκεύασα και τα πέντε (συν ένα) ψέματα που διαδίδουν σήμερα οι πολυτονιάται, με κορωνίδα το τρανταχτό ψέμα ότι η κατάθεση της τροπολογίας έγινε μεσάνυχτα. Τα μόνα μεσάνυχτα, το ξαναλέω, είναι τα μεσάνυχτα των πολυτονιατών και του ιεράρχη.

 

 

 

 

 

Επιστροφή στην "Δράκα"
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου