Το κείμενο αυτό, διορθωμένο και ξανακοιταγμένο, περιλαμβάνεται στο βιβλίο μου "Γλώσσα μετ' εμποδίων" που κυκλοφορεί από τον Οκτώβρη του 2007 από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου. Περισσότερα για το βιβλίο μου αυτό, μπορείτε να διαβάσετε εδώ



ΟΙ ΤΡΑΒΕΣΤΙ ΜΕΘΟΔΟΙ


Σε ιντερνετική λίστα μεταφραστών, την οποία παρακολουθώ, έγινε η εξής ερώτηση:

"Μήπως ξέρει κανείς να μου πει το λόγο που μερικοί χρησιμοποιούν το "μέθοδες" ως πληθυντικό του "μέθοδος";

Απάντησα ως εξής:

Επειδή βλέπω ότι οι προλαλήσαντες πολύ εύκολα κατακεραύνωσαν τις "μέθοδες", να διαφωνήσω λιγάκι.

To "μέθοδες" είναι πράγματι τύπος που αποκλίνει από τη σχολική γραμματική. Εξίσου αποκλίνουν και άλλοι τύποι, όπως το "κυβερνήσεως".

Είναι αλήθεια ότι το "μέθοδες" το χρησιμοποίησε κατά κόρον η αριστερά μετά τη μεταπολίτευση. Ομως ο Μάρκος Βαμβακάρης (και πριν απ' αυτόν ο ανώνυμος του δημοτικού) που τραγούδησε "τι μ' ωφελούν οι άνοιξες" δεν ήταν αρχειομαρξιστής.

Το "μέθοδες" είναι τύπος που συμμορφώνεται με πανίσχυρους γλωσσικούς νόμους όπως η απλοποίηση και η διάκριση αρσενικού-θηλυκού.
Να θυμίσω ότι η αρχαία γλώσσα έλεγε "αι μέθοδοι" και έτσι όποιος το διάβαζε/άκουγε ήξερε ότι είναι θηλυκό. Η σημερινή ομως νεοελληνική γλώσσα, λέει "οι" για το άρθρο του θηλυκού -οπότε εγώ το βρίσκω σοφή οικονομία το μέθοδες και εύχομαι ολόψυχα να επικρατήσει.

Θα πει κανείς υπάρχει περίπτωση να μπερδέψει κανείς το γένος; Κατ' αρχήν, και να μην υπήρχε περίπτωση, στα ελληνικά τα γένη συνήθως διακρίνονται. Αλλά υπάρχει.
Παράδειγμα βγαλμένο από τη ζωή: Στο Παγκόσμιο πρωτάθλημα στίβου της Σεβίλλης τρεις ελληνίδες αθλήτριες της δισκοβολίας συμμετείχαν στον προκριματικό. Πέρασαν και οι τρεις στον τελικό. Την άλλη μέρα, η Ελευθεροτυπία έγραψε σε τίτλο ή υπέρτιτλο, δεν θυμάμαι "Στον τελικό οι τρεις δισκοβόλες".

Και πολύ καλά έκανε. Θα μπορούσε βέβαια να γράψει "οι κοπέλες της δισκοβολίας" ή "οι αθλήτριες της δισκοβολίας", αλλά όταν αναγκάζεσαι να μη χρησιμοποιείς έναν γραμματικό τύπο για να αποφύγεις παρερμηνεία, κάτι δεν πάει καλά.

Γενικότερα, τα θηλυκά σε "-ος", είτε το θέλουμε είτε όχι, δεν ταιριάζουν και πολύ στη σημερινή γλώσσα και ακόμα "βρίσκονται υπό κατασκευή" για να χρησιμοποιήσω ιντερνετική ορολογία. Διότι ακόμα κι αν λέτε ή γράφετε "η ενεργοβόρος βιομηχανία", σκεφτείτε με το χέρι στην καρδιά, τι λέτε/γράφετε στον πληθυντικό "οι ενεργοβόροι βιομηχανίες" ή "οι ενεργοβόρες";

Και βέβαια, από το πολύ "οι μέθοδοι", "οι παράμετροι", "οι παράγραφοι", που είναι κατ' εμέ σωστό μεν αφύσικο δε, δεν είναι δύσκολο να φτασουμε στο "ο μέθοδος, ο παράμετρος, ο παράγραφος", ακριβώς επειδή με το "οι μέθοδοι" δεν τηρείται η διάκριση αρσενικού-θηλυκού. (Φανταστείτε οι ενεργοβόροι μέθοδοι! πλήρης απόκρυψη του γένους!) Οπότε, προσέχοντας να αποφύγουμε το "προλεταριακό" μέθοδες, υπάρχει πράγματι φόβος να καταντήσουμε τραβεστί.

Βέβαια, και οι τραβεστί τύποι ίσως επιτρέπουν λεπτές διακρίσεις. Στο στρατό, θυμάμαι, ένας οδηγός όταν μερακλωνόταν τραγουδούσε το σουξέ του Διονυσίου "Της γυναίκας η καρδιά είναι ένας άβυσσος".
-- Μια άβυσσος, ρε αγράμματε, τον διόρθωσα μια φορά.
-- Ενας άβυσσος είναι πιο βαθύ, ψάρακα, με αποστόμωσε εκείνος.
Και σήκωσα τα χέρια ψηλά.

Επιστροφή στις "γλωσσικές ακρότητες"
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου




© 2004 Νίκος Σαραντάκος
sarant@village.uunet.lu