Ένα μεγάλο μπράβο στην Ελευθεροτυπία

 

Οι τακτικοί αναγνώστες των σελίδων μου θα έχουν ίσως προσέξει ότι τα περισσότερα παραδείγματα λαθοθηρικής ή νεοκαθαρευουσιάνικης στάσης που επικρίνονται στα άρθρα μου προέρχονται από δημοσιεύματα της εφημερίδας Ελευθεροτυπία. Από αυτό θα μπορούσε να βγάλει κανείς το συμπέρασμα ότι η εφημερίδα αυτή αποτελεί άντρο του νεολογιωτατισμού, αλλά κάτι τέτοιο θα ήταν λάθος. Απλούστατα, πρόκειται για τη μοναδική εφημερίδα που διαβάζω καθημερινά, επομένως είναι φυσικό η μεγάλη πλειοψηφία (πλειονότητα δεν λέω, που να χτυπιέστε κάτω) των παραδειγμάτων που εντοπίζω να προέρχονται από τις σελίδες της. Δεν λέω, έχει και η Ελευθεροτυπία κάμποσους συντάκτες με ιδιαίτερη έφεση στις ελληνικούρες και στη λαθοθηρία, αλλά όχι περισσότερους από άλλα έντυπα. Καθόλου δεν αμφιβάλλω ότι αν διάβαζα άλλες καθημερινές εφημερίδες με την ίδια προσήλωση, θα είχα δυστυχώς ψαρέψει στις σελίδες τους συγκρίσιμο αριθμό από ελληνικούρες και νεοκαθαρευουσιανιές. Άλλωστε ο Γιάννης ο Χάρης, που αποδελτιώνει επίσης γλαφυρά δείγματα, έχει εξίσου πλούσια συλλογή, αν όχι πλουσιότερη, από άλλα έντυπα. Ίσως μάλιστα, σκέφτομαι εκ των υστέρων, να ήταν παράλειψή μου που δεν πρόσθεσα αυτή τη διευκρίνιση στον πρόλογο του βιβλίου μου.

 

Τέλος πάντων, αυτό πέρασε. Όμως θέλω σήμερα, εν μέρει επανορθώνοντας τη μικρή αδικία που έκανα, να φωνάξω ένα μεγάλο μπράβο στην Ελευθεροτυπία για την πρόσφατη συμβολή της στην καταπολέμηση του γλωσσικού ερμαφροδιτισμού. Ως ερμαφροδιτισμό είχα ορίσει εδώ την τάση να αρνούμαστε ότι υπάρχουν γυναίκες που κατέχουν αξιώματα και να τους φοράμε, όπου τολμούν να υπάρξουν, γλωσσικά μουστάκια, όπως η βουλευτής, η εκδότης. Με δυο λόγια, θεωρώ ότι τύποι όπως «η βουλευτής» είναι άκρως προβληματικοί στη σημερινή γλώσσα· μάλιστα, επειδή πιστεύω ότι οι ερμαφρόδιτοι αυτοί τύποι στηρίζονται και στη δύναμη της συνήθειας, σε ένα άρθρο μου (που μπορείτε να το δείτε εδώ) είχα απευθύνει έκκληση να χρησιμοποιούμε, όσο περισσότερο μπορούμε, τους έμφυλους τύπους (δηλαδή: η βουλευτίνα), αψηφώντας την τρομοκρατία που ασκούν οι καθαρευουσιάνοι, οι οποίοι, από φανατικοί οπαδοί της πολυτυπίας όταν πρόκειται να υπερασπίσουν τύπους όπως «της κυβερνήσεως» ή, ακόμα χειρότερα, «ηρνείτο», ξαφνικά παθαίνουν σπασμούς όταν δουν κάποιον να χρησιμοποιεί τύπους όπως «βουλευτίνα» και φωνάζουν το εκατό.

 

Και εδώ έρχεται το μπράβο στην Ελευθεροτυπία, η οποία επανειλημμένα τις τελευταίες μέρες έχει χρησιμοποιήσει θαρρετά τον τύπο «βουλευτίνες». Δεν έχω αποδελτιώσει όλες τις ανευρέσεις, αλλά η πρώτη την οποία πρόσεξα ήταν όταν, με την ευκαιρία των γιορτών, η κ. Νατάσα Καραμανλή κάλεσε σε γεύμα «τις συζύγους των βουλευτών και τους συζύγους των βουλευτίνων». Θαυμάζω την τόλμη της πένας που το έγραψε, πολύ περισσότερο που υπήρχε πρόχειρη η μπουρδουκλωτική λύση «στις/στους συζύγους των βουλευτών». Ύστερα πρόσεξα μια «βουλευτίνα» σε κάποιο άλλο άρθρο. Αλλά αμέσως μετά τις γιορτές, με την ευκαιρία του ασφαλιστικού, είχαμε ομοβροντία του χειραφετημένου τύπου. Η αρμόδια υπουργίνα, η κυρία Πετραλιά, κάλεσε σε σύσκεψη τις βουλευτίνες όλων των κομμάτων για να συζητήσει μαζί τους τις προτάσεις για αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης που ισχύουν για τις εργαζόμενες γυναίκες. Στην πρόσκληση, διαβάζω, ανταποκρίθηκαν μόνο «μερικές βουλευτίνες» της ΝΔ και του ΛΑΟΣ. Οι βουλευτίνες του ΠΑΣΟΚ και της Αριστεράς απείχαν. Σε άλλη είδηση για το ίδιο θέμα, ο ξορκισμένος τύπος μπαίνει και στον τίτλο: Βουλευτίνες ΝΔ και όχι… όλες.

 

Σκέφτομαι βέβαια ότι αν ο συντάκτης ήταν ερμαφροδιστής θα δυσκολευόταν πολύ· διότι, τι θα έγραφε; Ότι τάχα στην πρόσκληση ανταποκρίθηκαν μόνο «μερικοί βουλευτές;» Ή μήπως «μερικές βουλευτές»; Διότι, βλέπετε, αυτό είναι το κακό των ερμαφρόδιτων τύπων: δεν κάθονται στη γωνίτσα τους, παρά μεταδίνουν τον ερμαφροδιτισμό σε όλες τις γειτονικές τους λέξεις. Και πώς θάγραφε άραγε τον τίτλο ο ερμαφροδιτιστής μας; Βουλευτές ΝΔ και όχι όλοι; Βουλευτές ΝΔ και όχι όλες; Γυναίκες βουλευτές ΝΔ και όχι όλες; Δύσκολα διλήμματα! Ενώ με το καθάριο βουλευτίνες δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα.

 

Πρέπει εδώ να πω ότι η Ελευθεροτυπία, επειδή δεν έχει –ή δεν φαίνεται να έχει– τόσο άτεγκτη επιμέλεια ύλης όπως π.χ. το Βήμα (που έχει αναδειχτεί σε προπύργιο του ευπρεπισμού και πρώτο λάνσαρε τις πυρκαϊές φέτος το καλοκαίρι) αφήνει και συνυπάρχουν οι δυο τύποι –έτσι τις ίδιες μέρες είδα στις σελίδες της ρεπορτάζ για τις γυναίκες που επιχείρησαν να παραβιάσουν το άβατο του Αγίου Όρους, που ανάμεσά τους βρισκόταν και μια βουλευτής. (Η οποία, παρεμπιπτόντως, δεν έχει ακόμα κατορθώσει να ξεφορτωθεί το οικογενειακό της άβατο, αφού την είδα στα ρεπορτάζ με διπλό επώνυμο, Αμανατίδου-Πασχαλίδου, ενώ βέβαια ο σύζυγός της λέγεται σκέτος Πασχαλίδης).

 

Ωστόσο, είναι ενδεικτικό: σε μια βουλευτίνα μόνη της μπορείς πιο εύκολα να φορέσεις γλωσσικά μουστάκια. Όταν είναι πολλές όμως (και στις περασμένες εκλογές ο αριθμός των βουλευτίνων ξεπέρασε κάθε προηγούμενο) και ιδίως όταν βάζουν ζητήματα ειδικώς γυναικεία, τότε είναι δύσκολο να ευδοκιμήσει ο ερμαφροδιτισμός.

 

Αρκεί να τριφτούν στη χρήση οι χειραφετημένοι τύποι. Και γι’ αυτό αξίζει, να το επαναλάβω, ένα μεγάλο μπράβο στην Ελευθεροτυπία.

 

 

ΥΓ 1

Βέβαια, η εφημερίδα δεν έγραψε «η υπουργίνα» αλλά «η υπουργός». Κακό δεν κάνει όμως, σκέφτομαι, να προτρέχουμε λίγο.

 

ΥΓ 2

Οι βουλευτίνες των βουλευτίνων, βέβαια, αν και ο κανόνας ίσως θα ήθελε «βουλευτινών». Ή όχι;

 

 

 Επιστροφή στα Μουστάκια της Τζοκόντας

 

Επιστροφή στις "γλωσσικές ακρότητες"
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου



© 2008 Νίκος Σαραντάκος
sarant@pt.lu