Το καλό να λέγεται!

Την περασμένη εβδομάδα (δηλ. στις 9.3.2009) είχα επικρίνει το παρθενικό τεύχος του ένθετου της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας που περιέχει επιλεγμένα μεταφρασμένα άρθρα της Νιου Γιορκ Τάιμς, όχι για μεταφραστικά λάθη, αλλά για την επιλογή να αφήνουν αμετάγραπτα όλα τα ξένα ονόματα, είτε κοινών θνητών είτε ισχυρών και διάσημων, Clinton, Bush, Rockefeller, ακόμα και Obama!

Ανοίγω το χτεσινό δεύτερο τεύχος και βλέπω πως οι υπεύθυνοι άλλαξαν εντελώς τακτική. Τώρα, όλα τα ονόματα μεταγράφονται στα ελληνικά, είτε τα πασίγνωστα που τα συναντάμε κάθε μέρα, είτε τα άγνωστα που κατά πάσα πιθανότητα δεν θα συναντήσουμε ποτέ, όπως τον Στέφαν Στεφάνοφ (για να μη σας μείνει η περιέργεια, είναι αμερικανοβούλγαρος υπάλληλος πολυεθνικής, που κέρδισε τα 15” δημοσιότητας επειδή έχει δυο διαβατήρια και δείχνει το κατά περίπτωση λυσιτελέστερο στους ελέγχους διαβατηρίων στα αεροδρόμια).

Δεν μπορώ παρά να επαινέσω, όσο πιο μεγαλόφωνα μπορώ, αυτή την εξαιρετικά εύστοχη απόφαση! Παρατηρώ μάλιστα ότι οι υπεύθυνοι έκδοσης αποφάσισαν (ολόσωστα) εναντίον της διπλής ονομ… ωπ! αναγραφής, δηλαδή, λογουχάρη Στεφάνοφ (Stefanov). Κάτι τέτοιο που θα ήταν αυτονόητη υποχρέωση σε βιβλίο, εδώ κτγμ θα βάραινε πολύ το κείμενο με αμφίβολο κέρδος. Ποιος αναγνώστης θα θελήσει να μάθει περισσότερα για τον κ. Στεφάνοφ; Κανείς. Παραδέχομαι ότι η διπλή αναγραφή θα αποδεικνυόταν χρήσιμη σε λίγες περιπτώσεις, αλλά αφού δίνεται αμετάγραπτο το όνομα του αρθρογράφου, ο φιλέρευνος μπορεί πάντοτε να βρει το πρωτότυπο άρθρο, άρα και την πρωτότυπη γραφή του ξένου ονόματος.

Επιπλέον, με μια πρώτη ματιά τουλάχιστο, οι μεταγραφές φαίνονται σωστές, χωρίς εκζητήσεις (Ρίγκαν και όχι Ρέιγκαν) και χωρίς να κυνηγούν τη χίμαιρα της αντιστρεψιμότητας (φωνητική επομένως μεταγραφή). Ξέρω ότι υπάρχει τεκμηριωμένος αντίλογος σ’ αυτές τις επιλογές, όμως ύστερα από αρκετή σκέψη τις έχω αποδεχτεί.

Νοιώθω λοιπόν πολύ χαρούμενος που ένα κακώς κείμενο που είχα (ασφαλώς όχι μόνο εγώ) επισημάνει, διορθώθηκε. Και δεν είναι η πρώτη φορά. Παλιότερα είχα διαμαρτυρηθεί, μαζί με πάρα πολλούς άλλους, ότι ο τίτλος που σχεδιαζόταν να δοθεί στο έκτο βιβλίο της σειράς Χάρι Πότερ (Χάρι Πότερ και ο πρίγκιπας του αίματος) ήταν παραπλανητικός και άστοχος. Τελικά, ο εκδοτικός οίκος άλλαξε τον τίτλο.  Επίσης, είχα γράψει για τους άθλιους υποτίτλους σε δυο εξαιρετικές ταινίες που πρόβαλλε (κατ’ επανάληψη) το κανάλι της Βουλής, ένα για τον Άγιο Αυγουστίνο κι ένα για τον Σωκράτη. Μαθαίνω από φίλους στο φόρουμ Λεξιλογία ότι τώρα οι ίδιες ταινίες προβάλλονται με ανθρωπινούς υποτίτλους.

Προσοχή, για να μην νομίσετε ότι μεγαλοπιάνομαι: δεν ισχυρίζομαι ότι όλα αυτά διορθώθηκαν χάρη στη δική μου (και καλά) παρέμβαση, όχι. Προφανώς, κι άλλοι πολλοί θα εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους με τα λατινόγραπτα της Ελευθεροτυπίας και με τους άθλιους υποτίτλους των ντοκιμαντέρ του καναλιού της Βουλής. Για τον τίτλο του Χάρι Πότερ, δεν λέω “προφανώς” γιατί είμαι βέβαιος: στα χαριποτερικά φόρουμ, η κατακραυγή ήταν ομόφωνη. Λέω απλώς ότι χάρηκα που είδα, μια φορά στο τόσο, να διορθώνεται κάτι που έπρεπε να διορθωθεί.

Οπότε, το καλό να λέγεται!