Βεβαίως και τον παραίτησε!

 

Διαβάζω στο Βήμα της Κυριακής 3.2.2008 τη στήλη του Ι. Πρετεντέρη. Κάνει αντιδιαστολή της συμπεριφοράς του πρώην πρωθυπουργού κ. Σημίτη και του τωρινού κ. Καραμανλή σε θέματα διαπλοκής ή διαφθοράς πολιτευτών. Και ενώ ο σημερινός πρωθυπουργός, λέει, κάνει εβδομάδες για να αποφασίσει μέτρα, όταν ένας υφυπουργός της προηγούμενης κυβέρνησης πιάστηκε στα πράσα, λέει, «ο κ. Σημίτης παραίτησε τον υφυπουργό προτού περάσει το μεσημέρι!»

 

Πρόκειται για μια ακόμα περίπτωση όπου ένα ρήμα που κανονικά είναι αμετάβατο (εδώ, το παραιτούμαι) χρησιμοποιείται και μεταβατικά, είτε ειρωνικά είτε για να δηλωθεί ότι κάτι άλλο συμβαίνει πέρα από την κυριολεκτική σημασία του ρήματος. Έχω ξαναγράψει για το φαινόμενο αυτό, που παρατηρείται όχι μόνο στο ξορκισμένο ο υπουργός διέρρευσε την είδηση αλλά και στο τραγικό αυτοκτόνησε ή τον αυτοκτόνησαν; ή στο εναγώνιο Λήχ’ το ρε! των φιλάθλων που η ομάδα τους προηγείται στο σκορ. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα του αρθρογράφου, εννοείται ότι ο πρωθυπουργός ζήτησε επιτακτικά την παραίτηση του υπουργού του, ενώ αν ο υπουργός την έδινε με δική του πρωτοβουλία θα λέγαμε απλώς ότι «παραιτήθηκε».

 

Λοιπόν, ο τύπος «τον παραίτησε» εδώ αποτελεί θαυμάσια οικονομία, ενώ σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν ειρωνικό συνώνυμο του ‘απολύω’: - Αληθεύει ότι παραιτήθηκε ο Χ. από τη δουλειά του; - Μάλλον τον παραίτησαν, απ' ό,τι άκουσα.

 

Το ενδιαφέρον είναι ότι ενώ φράσεις όπως «κύκλοι του υπουργείου διέρρευσαν την είδηση» θεωρούνται το άκρον άωτο της αγραμματοσύνης και άσφαλτη ένδειξη της φθοράς της γλώσσας, η φράση «τον παραίτησαν» δεν φαίνεται να ενοχλεί εξίσου. Όχι μόνο τη χρησιμοποιεί ο κ. Πρετεντέρης, ο οποίος δεν είναι δα και μαλλιαρός, κάθε άλλο μάλιστα, στα γλωσσικά είναι αυστηρά ‘κεντρώος’, αλλά και περιλαμβάνεται ωραιότατα, σαν ξεχωριστό λήμμα (παραιτώ) στα δυο μεγάλα μας λεξικά, έστω και με τη μνεία ότι πρόκειται για ειρωνική ή προφορική χρήση –μάλιστα, το λεξικό Μπαμπινιώτη, που στηλιτεύει το ‘διαρρέω την είδηση’ αποδέχεται και εξηγεί σωστότατα την ειρωνική χρήση του ‘τον παραίτησαν από υπουργό’.

 

Οπότε, γεννιέται το ερώτημα γιατί να ενοχλεί τόσο το ξορκισμένο ‘διαρρέω’ αφού δεν ενοχλεί το ‘παραιτώ’. Ίσως επειδή δεν το έχει χρησιμοποιήσει ο Πρετεντέρης;

 

 

 

Επιστροφή στη Λαθοθηρία
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου

© 2008 Νίκος Σαραντάκος
sarant@pt.lu