Βρέθηκε μία πηγή του Λερναίου Κειμένου!

 

Δέκα χρόνια τώρα που κυκλοφορεί στο ελληνικό Διαδίκτυο η απάτη περί Hellenic Quest, δηλαδή το κείμενο που το έχω αποκαλέσει Λερναίο επειδή όσο κι αν το ανασκευάζει κανείς όλο κι αυτό ξαναφυτρώνει, είχα την απορία από ποιες πηγές άντλησε ο αρχικός συντάκτης του τις «πληροφορίες» που μας σερβίρισε. Σήμερα μπορώ με ασφάλεια να προσδιορίσω μία από τις πηγές αυτές –πρόκειται για ένα «σύγγραμμα» του Γεωργίου Γεωργαλά που οι λιγάκι παλιότεροι θα τον θυμούνται από τις εκπομπές του στην τηλεόραση της χούντας και τις άλλες του ιδεολογικές «δραστηριότητες».

 

Από μια άποψη, είμαι ασυγχώρητος: το κείμενο μού το είχαν στείλει σκαναρισμένο σε μορφή ηλεβιβλίου, το είχα διατρέξει πρόχειρα, αλλά δεν το είχα διαβάσει μέχρι τέλους –θέλει δα και γερό στομάχι. Κι ενώ το είχα υποψιαστεί πως η (φερόμενη ως) αρχική συντάκτρια του Λερναίου, η κ. Εύα-Χριστίνα Γεωργαλά, μπορεί να έχει σχέση συγγενική με τον χουντοδιανοούμενο Γεώργιο Γεωργαλά, δεν είχα σφίξει τα δόντια να ψάξω περισσότερο στο βιβλίο αυτό.  

 

Κι όμως, στο πόνημα «Ινδοευρωπαίοι ή Αιγαίοι» του Γεωργίου Γεωργαλά, στις σελ. 125-127, μπορεί κανείς να βρει αρκετούς από τους μύθους που αναπτύσσονται στο Λερναίο. Το βιβλίο του Γεωργαλά εκδόθηκε το 1994, επομένως χρονολογικά μπορεί θαυμάσια να έχει χρησιμεύσει ως πηγή· και πράγματι, υπάρχουν κάμποσα στοιχεία που μας πείθουν ότι από εκεί άντλησε (πολλά από) τα «στοιχεία» του αυτός που έγραψε το Λερναίο.

 

Για παράδειγμα, η γελοία ετυμολογία του Λερναίου κειμένου «άνθρωπος = ο αναθρών οπωπάς (= ο αρθρώνων λόγο)»  είναι ξεσηκωμένη από τη σελίδα 127 του πονήματος του Γεωργαλά, όπου διαβάζουμε:

 

Χαρακτηριστικό το παράδειγμα που παραθέτει ο Πλάτων για τον άνθρωπο (Κρατύλος 399G) = ο αναθρών οπωπάς = ο αναθρώνων φωνήν = ο έχων έναρθρο λόγο.

 

Επειδή όμως οι αρχαίοι μάς έλεγαν νάφε και μέμνασο απιστείν, δηλαδή μη χάβεις ανεξέταστα όσα σου σερβίρει ο άλλος, ας κοιτάξουμε καταρχάς τι πράγματι λέει στον Κρατύλο ο Πλάτωνας:

 

Ὧδε· σημαίνει τοῦτο τὸ ὄνομα ὁ ἄνθρωπος ὅτι τὰ μὲν ἄλλα θηρία ὧν ὁρᾷ οὐδὲν ἐπισκοπεῖ οὐδὲ ἀναλογίζεται οὐδὲ ἀναθρεῖ͵ ὁ δὲ ἄνθρωπος ἅμα ἑώρακεν τοῦτο δ΄ ἐστὶ [τὸ] ὄπωπε καὶ ἀναθρεῖ καὶ λογίζεται τοῦτο ὃ ὄπωπεν· ἐντεῦθεν δὴ μόνον τῶν θηρίων ὀρθῶς ὁ ἄνθρωπος ἄνθρωπος ὠνομάσθη͵ ἀναθρῶν ἃ ὄπωπε.

 

Άρα, ούτε να διαβάζει τα αρχαία ούτε να τα αντιγράφει σωστά δεν είναι άξιος ο χουντοδιανοούμενος. Στο κείμενο του Πλάτωνα δεν περιλαμβάνεται η φράση «αναθρών οπωπάς» και δεν θα μπορούσε να περιλαμβάνεται επειδή ο Πλάτωνας έγραφε ελληνικά, όχι αλαμπουρνέζικα. Λέξη οπωπάς δεν υπάρχει, και αν υπήρχε δεν θα σήμαινε «λόγος» αλλά «όψη» (πρβλ. όπωπα που είναι παρακείμενος του ορώ = βλέπω). Κι έπειτα ο Γεωργαλάς (λόγιος να σου πετύχει!) μπερδεύει το αναθρώ με το αρθρώνω (τι ψυχή έχει ένα ρο πάνω, ένα ρο κάτω μεταξύ φίλων;) Διότι το πλατωνικό αναθρώ σημαίνει «επισκοπώ, εξετάζω προσεχτικά» και δεν έχει καμιά σχέση ούτε με το αναθρώνω ούτε με το αρθρώνω. Αυτό που λέει ο Πλάτωνας στον Κρατύλο, είναι ότι ο άνθρωπος, σε αντιδιαστολή με τα άλλα ζώα, «εξετάζει προσεχτικά αυτά που βλέπει» δηλαδή τα επεξεργάζεται στο μυαλό του (λογίζεται τούτο ό όπωπεν).

 

Παρεμπιπτόντως, και αυτή η πλατωνική ετυμολογία για τη λέξη άνθρωπος είναι στην πραγματικότητα παρετυμολογία, παναπεί αβάσιμη. Σύμφωνα με τη γνώμη όλων των σοβαρών μελετητών, η ετυμολογία της λ. άνθρωπος είναι αβέβαιη. Ίσως προέρχεται από *ανδρ-ωπος, δηλ. «αυτός που έχει όψη ανδρός». Έχουν βέβαια, πέρα από την πλατωνική, προταθεί κι άλλες αβάσιμες παρετυμολογίες, όπως η θρυλική από ‘άνω’ + ‘θρώσκω’ που μας έλεγαν οι θεολόγοι όταν πηγαίναμε γυμνάσιο (εμείς οι κάπως αλλά όχι πολύ παλαιότεροι), αλλά η γεωργαλάδικη παρερμηνεία της πλατωνικής (παρ)ετυμολογίας είναι κωμική, και δείχνει πως ο άνθρωπος ούτε να διαβάζει δεν ξέρει αφού κατάφερε σε τρεις λέξεις να παρερμηνέψει τις δύο!

 

Οπότε είναι αντάξια πηγή του Λερναίου κειμένου!

 

 

'Αλλα κείμενα περί Hellenic quest
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου



© 2008 Νίκος Σαραντάκος
sarant@pt.lu