Το κείμενο αυτό, διορθωμένο και ξανακοιταγμένο, περιλαμβάνεται στο βιβλίο μου "Γλώσσα μετ' εμποδίων" που κυκλοφορεί από τον Οκτώβρη του 2007 από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου. Περισσότερα για το βιβλίο μου αυτό, μπορείτε να διαβάσετε εδώ



Ελληνικούρες νέας εσοδείας

 

Άκουσον μεν, πέταξον δε

Με τις ελληνικούρες των νεοκαθαρευουσιάνων θα ασχοληθούμε και πάλι. Πριν από μερικούς μήνες, όταν ήταν να παίξει ο Ολυμπιακός στη Νορβηγία με τη Ρόζενμποργκ, καλή εφημερίδα έγραψε ότι πολλοί φίλαθλοι του Ολυμπιακού "θα πεταχθούν" με πτήσεις τσάρτερ στο Τροντχάιμ. Προσοχή, το ξαναγράφω: θα πεταΧΘούν, όχι θα πεταχτούν! Φυσικά, για ένα καθαρά δημοτικό, ακόμη και ιδιωματικό στη χρήση του ρήμα όπως το προκείμενο, η χρήση του καθαρευουσιάνικου τύπου είναι τραγέλαφος ολκής. Εμένα προσωπικά, αυτό το πεταχθούν μου θυμίζει το "θα παταχθούν!" του δικτάτορα Παπαδόπουλου. Πριν από κάμποσα χρόνια, ακόμα και ακραιφνείς και συνεπείς καθαρευουσιάνοι θα έγραφαν "θα πεταχτούν" ή αλλιώς δεν θα χρησιμοποιούσαν καθόλου το ρήμα· σήμερα, ενώ γράφουμε δημοτική, σαν να ντρεπόμαστε (ή να θέλουμε να ξεχωρίσουμε από την πλέμπα) και θεωρούμε ότι πρέπει να την καλλωπίσουμε και της φοράμε καθαρεύοντα κουρελάκια, όπως το ως (ακόμα και εκεί που χρειάζεται το σαν), το –χθ- και το –φθ- (ακόμα και με εντελώς δημοτικά ρήματα), τις γενικές σε ρήματα όπως αποποιούμαι ή διαφεύγω, και άλλα τέτοια τερπνά.

 

Εν ύδωρ, δέσποινα Ευαγγελία, εν ύδωρ, ψυχρόν ύδωρ!

Μια άλλη νεοκαθαρευουσιανιά, που εμένα προσωπικά με εξοργίζει, είναι να "μεταφράζονται" καθιερωμένες, στερεότυπες φράσεις και εκφράσεις· δεν με πειράζει όταν μεταφράζονται με παιχνιδιάρικη διάθεση, όπως έκανε παλιότερα ο Μποστ, βέβαια. Η αντίρρησή μου είναι όταν έχουμε μετάφραση ιδιωματικών και παροιμιακών φράσεων από καθωσπρεπισμό, εκζήτηση ή δυσκοιλιότητα.

 

Στο Βήμα της 29.12.2005 διαβάζω ανακοίνωση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) για τις αυξήσεις των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων. Σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ λοιπόν, οι πραγματικές συνέπειες του μέτρου θα είναι:

 

"η αύξηση του συνολικού φορολογικού βάρους όλων των οικονομικά ενεργών πολιτών από τις φορολογίες περί το ακίνητο, η αύξηση του κόστους στέγασης των ιδιοκτητών και των ενοικιαστών, ο αυξητικός επηρεασμός των πραγματικών τιμών των ακινήτων και η γενικότερη ρίψη ύδατος επί του πληθωριστικού νερόμυλου".

 

Θαυμάστε πώς φόρεσε γραβάτα πάνω από τη φουστανέλα της η κοινότατη παροιμιώδης έκφραση "ρίχνει νερό στο μύλο…", που κάποτε τη χρησιμοποιούσε συχνά η κομμουνιστική αριστερά (ρίχνει νερό στο μύλο της αντίδρασης). Μερίδιο ευθύνης για το συγκεκριμένο γλωσσικό τερατούργημα έχει βέβαια και η επιλογή του συντάκτη να αραδιάσει αλλεπάλληλα ουσιαστικά αντί για ρήματα· έτσι, όταν έφτασε στο "ρίχνει νερό", θεώρησε ότι είναι αναγκασμένος να το ουσιαστικοποιήσει, κι έτσι έφτασε στη ρίψη, κι έκανε μια μεγαλοπρεπή οπή εν μέσω των υδάτων.

 

 

Φοβού τα αυτοκίνητα και καρούμπαλο φέροντα

Στη γνωστή στήλη της τελευταίας σελίδας της Ελευθεροτυπίας που αποτελεί μόνιμη πλούσια πηγή για ελληνικούρες, διαβάζω ότι στη Ρωσία οι καρεκλοκένταυροι έχουν στα αυτοκίνητά τους "καρούμπαλα" σαν αυτά που έχουν εδώ τα περιπολικά της αστυνομίας, ώστε να μην εμποδίζονται από τις λεπτομέρειες του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Λέει λοιπόν ο φίλτατος δημοσιογράφος:

 

Μόνον κυβερνητικοί αξιωματούχοι υποτίθεται ότι δικαιούνται να κυκλοφορούν με αυτοκίνητα φέροντα αυτό το "καρούμπαλο" στη σκεπή …

 

Εξαίσιο δεν είναι το "φέροντα" πλάι στα καρούμπαλα;

 

Σαν σ' αρέσει μπάρμπα Λάμβρο, ξαναπέρνα από το άνδρο!

Το άντρο είναι βέβαια λέξη αρχαία, αλλά αυτό το "ντ" πολύ χυδαίο, βρε παιδί μου (εκτός αν είναι αμερικανικό). Διαβάζω στην Ελευθεροτυπία (23.1.2006) τα αθλητικά, όπου ο δημοσιογράφος υποστηρίζει ότι είναι πολύ δύσκολο για οποιοδήποτε ομάδα μπάσκετ να αντιμετωπίσει τον Παναθηναϊκό στο γήπεδό του, που το αποκαλεί το απόρθητο, εδώ και σχεδόν τρία χρόνια, άνδρο του πρωταθλητή.

 

 

Το γελεκάκι που φορείς εγώ δεν θα στο κλίνω

Με τις τελευταίες κακοκαιρίες του Φλεβάρη, είχαμε και ορισμένα γλωσσικά κρυοπαγήματα. Έδωσαν και πήραν άκλιτοι τύποι όπως "τα γιλέκο" και "του γιλέκο", σαν το περσινό-προπέρσινο "του παλτό" που είχε επισημάνει ο Γιάννης Χάρης στα Νέα. Ναι, δάνειες λέξεις είναι και το γιλέκο και το παλτό, αλλά εδώ και αιώνες συμμορφωμένες απόλυτα στο κλιτικό της νεοελληνικής, και πάντα κλίνονταν μέχρι που ήρθε στα πράγματα η αίρεση της επιλεκτικής ακλισίας, μια σέχτα που δεν κλίνει τις λέξεις που είναι ή μοιάζουν ξένες εκτός αν πρόκειται να τις κλίνει αγγλοπρεπώς· διότι, τα γελέκο και τα παλτό μεν, αλλά, από τους ίδιους, το τζάκετ-τα τζάκετΣ (και ο σπούτνικ – οι σπούτνικΣ άλλωστε, ακόμη και το ΚΤΕΛ – τα ΚΤΕΛς!)

 

 

 

 

Επιστροφή στα 'Αρθρα από το Φιστίκι
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου




© 2006 Νίκος Σαραντάκος
sarant@pt.lu