Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στη Roma

 

Ακόμα και σήμερα, οι εφημερίδες εξακολουθούν να μεταγραμματίζουν τα περισσότερα ξένα ονόματα, δηλαδή να τα τυπώνουν με το ελληνικό αλφάβητο, όπως (περίπου) προφέρονται στα ελληνικά ή όπως έχει καθιερωθεί να προφέρονται, ή όπως νομίζει ο συντάκτης ότι προφέρονται, αντί να τα αφήνουν στο λατινικό κι ας κόψει το λαιμό του ο αναγνώστης να τα διαβάσει. Και καλά κάνουν.

 

Ωστόσο, όλο και συχνότερα βλέπει κανείς και σε εφημερίδες ξένα ονόματα γραμμένα με λατινικό αλφάβητο –κάποτε αυτό δικαιολογείται, συνήθως όχι. Το σημερινό που ψάρεψα το βρίσκω εξοργιστικό, γι’ αυτό και κάθομαι και γράφω σχετικά.

 

Διαβάζω λοιπόν στα αθλητικά της προχτεσινής Ελευθεροτυπίας (13.5.2008) ότι η Ίντερ θα κατακτήσει το πρωτάθλημα αν νικήσει στην τελευταία αγωνιστική, αλλά ότι πριν από μερικά χρόνια, που και πάλι είχε βρεθεί σε ανάλογη θέση, είχε ηττηθεί εντός έδρας από αδιάφορο αντίπαλο και είχε χάσει το τρόπαιο. Και γνωμοδοτεί ο συντάκτης ότι θα πρέπει να προσέξει μερικά πράγματα, “για να μη γνωρίσει ένα δεύτερο «Waterloo»”. Για να μη γνωρίσει, δηλαδή, ένα δεύτερο Βατερλό, όπως θα λέγαμε εμείς.

 

Το να αφήνεται ξενογραμμένο το Βατερλό εδώ το βρίσκω εξοργιστικό για πολλούς λόγους: καταρχάς διότι η προφορά του, όπως έχει περάσει στα ελληνικά (το πήραμε από τα γαλλικά), ουδεμία σχέση έχει με την οπτική εικόνα του γραπτού Waterloo. Θέλω να πω, αν δείτε γραμμένο το Waterloo μέσα σας δεν θα το προφέρετε Βατερλό, τουλάχιστον όχι χωρίς σκέψη. Μπορεί μάλιστα να μην το αναγνωρίσετε καν. Ο πειρασμός είναι μεγάλος να το προφέρουμε μέσα μας αγγλοπρεπώς, Γουότερλο, αφού αναγνωρίζουμε το water. (Για την ιστορία, το Βατερλό βρίσκεται στη Βαλονία, τη γαλλόφωνη περιοχή του Βελγίου, αλλά το τοπωνύμιο είναι πιθανότατα φλαμανδικής προέλευσης, κάτι με νερό και δάσος έχει να κάνει).

 

Το κυριότερο όμως είναι ότι εδώ δεν πρόκειται για το τοπωνύμιο αυτό καθαυτό, αλλά για τη μεταφορική του χρήση, που σημαίνει την ολοκληρωτική ήττα, την πανωλεθρία. Μέχρι και σε τραγούδι έχει μπει το Βατερλό, ποιος ο λόγος να το λατινογράψουμε; Για φιγούρα μήπως;

 

Αν έγραφε κανείς Waterloo για να αναφερθεί στον σιδηροδρομικό σταθμό του Λονδίνου ή σε κάποιο άλλο Waterloo αγγλόφωνης χώρας ίσως να λέγαμε εντάξει· αλλά στην παροιμιώδη χρήση, καταντάει τραγέλαφος. Αν επικρατούσε αυτή η λογική, θα έπρεπε να γράφουμε ότι κάποιος διέβη τον Rubico (τον Ρουβίκωνα), ότι όλοι οι δρόμοι οδηγούν στη Roma, ότι αυτά συμβαίνουν και στο Paris ή ότι αν ξαναδώ γραμμένες τέτοιες ανοησίες θα γίνει της 한국 (αυτό είναι η Κορέα γραμμένη στο νοτιοκορεάτικο αλφάβητο –τι, μισές δουλειές θα κάνουμε;)

 

 

 

 

ΥΓ Καθώς έγραφα αυτό το σημείωμα, προβληματίστηκα πώς να γράψω το Βατερλό, δηλ. μήπως να το έγραφα με ωμέγα, Βατερλώ, όπως γραφόταν παλιότερα. Τα λεξικά Μπαμπινιώτη προτιμούν το ωμέγα, το Λεξικό του ιδρύματος Τριανταφυλλίδη προκρίνει το όμικρον, το ίδιο και ο ορθογράφος του Word. Στο γκουγκλ βλέπω ελαφρά υπεροχή (με 60%) του απλογραμμένου τύπου. Λέτε να μπήκε σε κανα τέτοιο δίλημμα ο συντάκτης και προκειμένου να μπλέξει επιλέγοντας τον ένα ή τον άλλο τύπο, να προτίμησε να το λατινογράψει για να έχει το κεφάλι του ήσυχο;

 



Επιστροφή στις "γλωσσικές ακρότητες"
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου



© 2008 Νίκος Σαραντάκος
sarant@pt.lu