Ο προστάτης άγιος της Στρατιάς των Ανύπαρχτων

 

Όλες οι πόλεις έχουν τον πολιούχο τους άγιο κι όλα τα επαγγέλματα έχουν τον άγιο προστάτη τους (μ’ εξαίρεση ίσως τους διορθωτές οι οποίοι, σύμφωνα με την παρατήρηση του Παντελή Μπουκάλα έχουν για προστάτη έναν δαίμονα, τον δαίμονα του τυπογραφείου!).

 

Μόνο η Στρατιά των Ανύπαρχτων έμενε μέχρι τώρα χωρίς άγιο προστάτη. Αν βέβαια πέσατε τυχαία πάνω στο κείμενο αυτό και δεν έχετε παρακολουθήσει τα… προηγούμενα επεισόδια, θα απορείτε και με το δίκιο σας, ποια είναι αυτή η μυστήρια στρατιά. Η Στρατιά των Ανύπαρχτων αποτελείται από όλα εκείνα τα ανύπαρκτα πρόσωπα που έχουν δημιουργηθεί από την επιπολαιότητα του μεταφραστή (ή του διορθωτή ή του επιμελητή). Τους φαντάζομαι να προχωρούν στο σούρουπο, σ’ ένα δρόμο χωρίς τέρμα, σαν την άδικη κατάρα, αιώνια, μέχρι κάποιος να τους διορθώσει και να τους ξαναστείλει πίσω στην ανυπαρξία όπου ανήκουν.

 

Επικεφαλής της στρατιάς αυτής είναι ο Κινέζος αυτοκράτορας Τσινγκ ο πρώτος. Εκλεκτά της μέλη είναι ο Αρμένιος συνθέτης Μποχεμιάν που είναι και ο πρώτος που προσχώρησε στη Στρατιά, ο Γάλλος ευγενής Μπασέν ντε Λαντρ, ο δαιμόνιος σκακιστής Τάλατ Μπλεντ.

 

Όμως, μέχρι τώρα η Στρατιά έμενε χωρίς άγιο προστάτη της… αλλά όχι πια!

 

Στον Μπλε Οδηγό της Hachette για την Ισπανία που έχει διάφορα ωραία μαργαριτάρια, μια φίλη που συμμετέχει στο εκλεκτό μεταφραστικό φόρουμ Λεξιλογία (www.lexilogia.gr), όπου γίνονται και τερπνές και ωφέλιμες συζητήσεις, ψάρεψε το ακόλουθο δείγμα «μαγικού σουρεαλισμού», όπως το χαρακτηρίζει, σε μια περιγραφή του καθεδρικού ναού της Βαλένθιας:

 

Στο κέντρο ενός αλαβάστρινου προσερείσματος σε γοτθικό "λουλουδισμένο" στυλ στολισμένου με ανάγλυφα από τον φλωρεντίνο Πογκιμπόνσι και που σχημάτιζε το πίσω μέρος του χορού προτού να μεταφερθεί εδώ το 18ο, αι. πολύτιμος κάλυκας κομμένος πάνω σε ανατολίτικο αχάτη, σε χρώμα μπλε σμαραγδί, που τα παιγνιδίσματα του φωτός τον κάνουν να γίνεται και μέχρι πορφυρός. Σύμφωνα με το θρύλο θα ήταν ο Άγιος Γκράαλ που τον έστειλε ο Άγιος Λαυρέντιος στη Χουέσκα, την εποχή των διωγμών του Αυτοκράτορα Βαλεντινιανού. Ο βασιλιάς της Αραγωνίας Αλφόνσος Ε' τον πήγε από το μοναστήρι του Σαν Χουαν ντε λα Πένα και τον δώρισε στη Μητρόπολη της Βαλένθια.

 

Όλο το απόσπασμα είναι περιβόλι –και μάλιστα σε μια σοβαρή, τέλος πάντων, έκδοση, αλλά προς το παρόν ας σταθούμε ευλαβικά κι ας προσευχηθούμε στη μνήμη του ανύπαρκτου Άγιου Γκράαλ, του προστάτη αγίου της Στρατιάς των Ανύπαρχτων.

 

Βέβαια, στην πραγματικότητα ο οδηγός έλεγε στο γαλλικό πρωτότυπο le saint Graal, αλλά ο μεταφραστής (τον οποίο φρονιμότατα δεν κατονομάζει το βιβλίο) αγνοούσε τη λέξη (το άγιο δισκοπότηρο είναι, έλεος, και τα μικρά παιδιά το ξέρουν!) και να ψάξει το θεωρεί αμάρτημα, παρ’ όλο που στις μέρες μας με ένα κλικ θα το έβρισκε, κι έτσι… εγεννήθη παρ’ ημίν άγιος.

 

Παρ’ όλο που μπροστά στα διαμάντια του στέμματος τα άλλα πετράδια ξεθωριάζουν, πριν κλείσω το σημείωμα θέλω να επισημάνω ένα ακόμα λάθος, όχι γουστόζικο αλλά δυστυχώς συχνό. Διαβάζουμε ότι «Σύμφωνα με το θρύλο, θα ήταν…». Αυτό το «θα» περισσεύει. Αποδίδει το γαλλικό il serait, αλλά εφόσον εδώ ήδη υπάρχει αναφορά στο θρύλο, ο υποθετικός μέλλοντας είναι πλεοναστικός και κωμικός. Αν δεν υπήρχε αυτή η αναφορά, και πάλι ένας καλός μεταφραστής δεν θα έβαζε «θα ήταν» γιατί αυτά δεν είναι ελληνικά, θα έλεγε κάτι σαν «Λέγεται ότι είναι/ήταν…» ή κάτι ανάλογο. Κι αναρωτιέμαι: μια σοβαρή έκδοση, που στοιχίζει έναν κόσμο λεφτά να την αγοράσεις, πώς τολμάει ο εκδοτικός οίκος να τη δίνει να τη μεταφράσει άσχετος; Τόσο πολύ πια περιφρονούν τους αναγνώστες τους; Και δεν το έχουν πάρει χαμπάρι ότι σήμερα ο κόσμος έχει γίνει μια σταλιά και ότι οι αναγνώστες τους είναι υποψιασμένοι και ξέρουν πολλά;

 

Αρκετά όμως αυτά –κι ας προσευχηθούμε στον άγιο Γκράαλ, άλλο κακό να μη μας βρει!

 

 

ΥΓ Για να μη μένει παραπονεμένος ο Καίσαρας: η ονομασία «Στρατιά των Ανύπαρχτων» είναι εύρημα του φίλου μεταφραστή Νίκου Κούρκουλου.

 

 

Επιστροφή στο Κομπολόι του Δραγουμάνου



© 2008 Νίκος Σαραντάκος