Ο δαιμόνιος σκακιστής Τάλατ Μπλεντ

 

Ήταν ένας από τους πιο επιθετικούς παίκτες στην ιστορία του σκακιού. Οι αντίπαλοι έτρεμαν όταν τον έβλεπαν –οι λαμπρές τακτικές κινήσεις του προκαλούσαν αναστάτωση στο εχθρικό στρατόπεδο και οι θυσίες του είχαν αφήσει εποχή. Δεν ήταν ο Φίσερ, δεν ήταν ο Κασπάροφ, ήταν ο δαιμόνιος Τάλατ Μπλεντ, ο μάγος της σκακιέρας.

 

Φυσικά, όσο κι αν έχω σταματήσει να παίζω σκάκι εδώ και καμιά τριανταριά χρόνια (μελαγχόλησα τώρα που το’ γραψα), ξέρω ότι σκακιστής Τάλατ Μπλεντ ποτέ δεν υπήρξε, η μάλλον υπήρξε τόσο όσο και τα άλλα εκλεκτά μέλη της Στρατιάς των Ανύπαρχτων: ο Αρμένιος συνθέτης Μποχεμιάν, ο σοφός Κινέζος αυτοκράτορας Τσινγκ ο πρώτος ή ο Γάλλος ευγενής Μπασέν ντε Λαντρ. Μ’ άλλα λόγια, ο Τάλατ Μπλεντ είναι γέννημα μεταφραστικής τσαπατσουλιάς.

 

Βέβαια, το κείμενο στο οποίο συναντάμε τον δαιμόνιο Τάλατ τυπικά δεν είναι μετάφραση αλλά πρωτότυπο (με όσα εισαγωγικά θέλετε) κείμενο. Το διάβασα στο περιοδικό που μπαίνει ένθετο στην Καθημερινή της Κυριακής (10.2.2008) σε άρθρο που υπογράφει ο κ. Απ. Φωτιάδης αφιερωμένο στον μεγάλο σκακιστή Μπόμπι Φίσερ, που πρόσφατα έφυγε από τη ζωή. Δεν υπάρχει καμιά ένδειξη που να λέει ότι κομμάτια του κειμένου έχουν παρθεί από αλλού, αλλά ο Τάλατ Μπλεντ είναι ασφαλώς γέννημα μεταφραστικό.

 

Λέει λοιπόν το άρθρο ότι ο Φίσερ έκανε με την παρουσία του τον αντίπαλο να αισθανθεί ένταση, όπως και ο Κασπάροφ και ο Τάλατ Μπλεντ. Όλοι οι ασχολούμενοι με το σκάκι, ακόμα κι εγώ, θ’ αναγνωρίσουν εδώ ότι η ανώνυμη αγγλική πηγή έλεγε απλούστατα, like Kasparov and Tal at Bled. Η μαγική εικόνα έκρυβε μέσα της τον Ταλ, τον Μιχαήλ Ταλ, υπέρλαμπρο σοβιετικό παίχτη λετονικής καταγωγής, που έγινε για λίγο καιρό παγκόσμιος πρωταθλητής αλλά η κακή του υγεία δεν τον άφησε να πραγματώσει το τεράστιο δυναμικό του. Ο Ταλ λοιπόν στο Μπλεντ, το Μπλεντ (Bled) που είναι τουριστικό θέρετρο στη βόρεια Σλοβενία (τότε βέβαια ήταν Γιουγκοσλαβία) και όπου είχε γίνει το 1961 ένα πανίσχυρο τουρνουά, με Φίσερ, Πετροσιάν, Κέρες και άλλους γκρανμέτρ της πρώτης γραμμής, όπου ο Μιχαήλ Ταλ πήρε την πρώτη θέση. Ίσως η ανώνυμη πηγή να διακρίνει την παρουσία του Ταλ στο Μπλεντ ειδικά (πριν αρχίσουν τα σοβαρά προβλήματα υγείας του) από άλλες εμφανίσεις όπου, ταλαιπωρημένος από τα νεφρά και τ’ άλλα προβλήματα υγείας του, δεν ήταν πια φόβητρο. Όπως όμως και να είναι, η επινόηση του Τάλατ Μπλεντ δεν παύει να αποτελεί μαργαριτάρι πρώτου μεγέθους.

 

Δεν είναι το μοναδικό μαργαριτάρι του άρθρου. Για παράδειγμα, επιβεβαιώνοντας ότι η καλή μέρα έρχεται από το πρωί, το άρθρο αρχίζει: «Αν και δεν έπαιξε παρά μόνο μια παρτίδα τα τελευταία 36 χρόνια…» Όμως ο Φίσερ έπαιξε περισσότερες από μια παρτίδες· έπαιξε όμως μόνο ένα ματς, το οποίο ματς είχε 30 παρτίδες και κράτησε δύο μήνες. Εδώ είναι προφανής σύγχυση του match (= ματς) με το game (= παρτίδα). Όμως αυτό το μαργαριτάρι ωχριά μπροστά στο διαμάντι του στέμματος, τον δαιμόνιο Τάλατ Μπλεντ!

 

Το χειρότερο όμως είναι άλλο. Το άρθρο έχει τίτλο «Ο Μπόμπι Φίσερ με τα μάτια των βιογράφων του» και ο αρθρογράφος πράγματι ζήτησε από τον σκακιστή και συγγραφέα Ηλία Κουρκουνάκη και τον συγγραφέα Γιώργο Ίκαρο Μπαμπασάκη, που έχουν γράψει μαζί ένα βιβλίο για τον Φίσερ, να τον βοηθήσουν να εξιχνιάσει την αινιγματική αυτή προσωπικότητα. Ο Κουρκουνάκης, όπως μαθαίνω, είδε το κείμενο πριν δημοσιευτεί και επισήμανε το μαργαριτάρι με τον Τάλατ Μπλεντ, το μικρότερο με την μοναδική παρτίδα και κάμποσα άλλα. Αλλ’ ο δημοσιογράφος αγρόν ηγόρασε, ή εν πάση περιπτώσει άφησε να τυπωθεί το κείμενο έτσι, με αποτέλεσμα εγώ ο απληροφόρητος αναγνώστης να ενδέχεται να θεωρήσω τον κ. Κουρκουνάκη υπεύθυνο για την πατάτα. Απίστευτο δεν είναι;        

 

 

ΥΓ1 Πρέπει να πω ότι πολλά στοιχεία για το θέμα τα πήρα από το εξαιρετικό σκακιστικό ιστολόγιο skakistiko.blogspot.com,

 

ΥΓ2 Ακόμα, να ομολογήσω ότι το όνομα Στρατιά των Ανύπαρχτων το οφείλω στον παλιό φίλο και σκακιστή Νίκο Κούρκουλο, δεινό μεταφραστή αλλά και νέο πρόεδρο (σίδερο στη μέση του!) του Σκακιστικού Ομίλου Καλλιθέας, στον οποίο ακόμα ανήκω.

 

 

 

 

 

 

 

 

Επιστροφή στο Κομπολόι του Δραγουμάνου



© 2008 Νίκος Σαραντάκος