Ποιήματα του 'Αχθου Αρούρη στον σατιρικό Τρίβολο της Μυτιλήνης

1ο  μέρος, 1932-1934


Ο "άγνωστος ποιητης 'Αχθος Αρούρης", δηλαδή ο παππούς μου ο Νίκος Σαραντάκος (1903-1977), δεν ήταν μυτιληνιός αλλά μανιάτης στην καταγωγή -όμως έζησε στο νησί τα καλύτερά του χρόνια, παντρεύτηκε μυτιληνιά, τη γιαγιά μου Ελένη Μυρογιάννη, κι εκεί γέννησε τον γιο του, τον πατέρα μου τον Μίμη Σαραντάκο. Στο μεσοπόλεμο στη Μυτιλήνη συνέβηκε μια πρωτοφανής πνευματική άνθιση που έμεινε γνωστή με τ' όνομα Λεσβιακή Άνοιξη. Μια από τις πολλές προσωπικότητες της πνευματικής αυτής πανδαισίας ήταν ο Στρατής Παπανικόλας, ο οποίος από το 1931 έως το 1941 (και στη συνέχεια μεταπολεμικά, αλλά για μικρό διάστημα) εξέδωσε τη σατιρική εφημερίδα Τρίβολος.

Το να κατατάξουμε στον Τρίβολο στα σατιρικά έντυπα είναι μια αναπόφευχτη αδικία· αναπόφευχτη επειδή σατιρικός ήταν ο τρόπος που προσέγγιζε τα περισσότερα θέματα· αδικία επειδή πέρα από την καθαρή σάτιρα ο Τρίβολος περιείχε και άφθονη λογοτεχνική αλλά και λαογραφική ύλη. Μάλιστα, ειδικώς τη λαογραφική ύλη ο Παπανικόλας την προσέγγιζε με άκρα σοβαρότητα. Έκδηλη είναι η φροντίδα του για τη σωστή απόδοση της ντοπιολαλιάς και των επιμέρους υπο-διαλέκτων. Κατάφερε μάλιστα να αποχτήσει «ανταποκριτές» που να γράφουν στις βασικές διαλέκτους του νησιού (αγιασώτικα, πλωμαρίτικα κτλ.).

Αλλά για τον Τρίβολο έχουν γράψει άλλοι πολύ αρμοδιότεροι, σαν τον Βαγγέλη Καραγιάννη (με την ευκαιρία της επανέκδοσης των φύλλων της εφημερίδας από την πρόωρα χαμένη κόρη του Στρατή, τη Ρηνιώ Παπανικόλα). Οπότε εγώ θα περιοριστώ στην παρουσίαση των ποιημάτων του Άχθου Αρούρη στον Τρίβολο.

Ο Βαγγέλης Καραγιάννης είχε καταγράψει 43 ή ίσως περισσότερα ποιήματα του Α.Α. στον Τρίβολο, αλλά δεν μας έδωσε το χαρτί που τα είχε καταγράψει, κι εμένα πρέπει να μού ξέφυγαν μερικά, γιατί τα βγάζω κάπως λιγότερα. Τέλος πάντων. Τα ποιήματα του Άχθου Αρούρη στον Τρίβολο είναι τα περισσότερα (αλλά όχι όλα) σατιρικά. Πολλά είναι παραφράσεις γνωστών ποιημάτων ή είναι γραμμένα στο στυλ γνωστών ποιητών –κάτι στο οποίο ο Α.Α. είχε ιδιαίτερη έφεση και ταλέντο. Άλλα είναι γραμμένα σε μια εξεζητημένη μαλλιαρή δημοτική –για να πειράξει τη συντακτική ομάδα του περιοδικού που ήταν ορθόδοξοι δημοτικιστές.

 

Στη σελίδα αυτή, παρουσιάζω το πρώτο μέρος, από το 1932 έως το 1934.
Το δεύτερο μέρος, 1936 και μετά, μπορείτε να το βρείτε εδώ

 

1932
Μοντέρνα ποίηση - Ω εσύ αερένιε οφθαλμέ (13.5.32)
Ελιά, παραποίηση Λ. Μαβίλη  (20.5.32)
Ακολουθεί κενό πάνω από ένα χρόνο, χωρίς ποιήματα του 'Αχθου Αρούρη στον Τρίβολο, εξόν κι αν μου ξέφυγε κανένα ή αν δημοσιεύτηκε με άλλο ψευδώνυμο. Μόνο στο φύλλο αρ. 49 της 25.11.1932 δημοσιεύεται στη στήλη της αλληλογραφίας η λακωνική μπηχτή: "Κον Ν. Σαραντ. Η ποίησις δεν είναι ηλεκτρολογία. Κοιτάζετε το κολλητήρι σας". (Ο Ν.Σ. ήταν πρωτοπόρος στον ραδιοερασιτεχνισμό στη Μυτιλήνη).

1933
Τον Ιούνιο του 1933 αρχίζει και τελειώνει η σύντομη αλλά πυκνή συνεργασία του Ν.Σ. με το αθηναϊκό περιοδικό Παπαρούνα, στο οποίο έχω αφιερώσει ειδική σελίδα.
Την ίδια εποχή επαναδραστηριοποιείται στον Τρίβολο:
Στην πόρτα του Παράδεισου - Βαρναλικού ύφους (23.6.33)
Νεροποίηση (30.6.33)
Το καμπαναριό, παράφραση Αλ. Πάλλη (8.9.33)
Του πλου - Καβαφικό (13.10.33)
Νόστος... άνοστος(13.10.33)
Ρίγη της σελήνης (15.12.33)
Αχός... αχάων (22.12.33)
Πιες! (παράφραση Πορφύρα) (29.12.33)

1934
Κι όμως (παράφραση Αττίκ) (6.1.34)
Αν έλειπε... - Διονυσιακή ποίησις (19.1.34)
Σατανική ποίησις - Του χταποδιού τ' ονείρατο (26.1.34)
Θάλασσα (παράφραση Καβάφη) (2.2.34)
Σατανική ποίησις - Της ζήσης το κομπόδεμα (16.3.34)
Κατόρθωσε! (παράφραση Μαλακάση) (6.4.34)
Δυο πολιτικά νοιώσματα (1.6.34)
Σατανική ποίησις - Της καψερής τ' απάγγερμα (1.6.34)
Σατανική ποίησις - Του πονηρού (15.6.34)
Η σχετικά πυκνή συνεργασία με τον Τρίβολο θα διακοπεί για λόγους επαγγελματικούς. Ο Ν.Σ. το καλοκαίρι του 1934 μετακομίζει στην Αθήνα οικογενειακώς· στη συνέχεια διορίζεται στην Αγροτική Τράπεζα στην Κρήτη, απ' όπου θα ξαναρχίσει τη συνεργασία του με τον Τρίβολο, τον Ιανουάριο του 1936. Δηλαδή η διακοπή θα κρατήσει δεκαοχτώ μήνες.

Συνέχεια, το δεύτερο και τελευταίο μέρος, με ποιήματα της περιόδου 1936-1941

 

 

 

Κεντρική σελίδα για τον Άχθο Αρούρη