Ανοικτή επιστολή στον Αρχιεπίσκοπο των Αθηνών

 

Το 1927 ο Ναπολέων Λαπαθιώτης δημοσίευσε, στην εφημερίδα Ριζοσπάστης, «Ανοικτή επιστολή στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών», με την οποία δηλώνει την επιθυμία του να παύσει να λογίζεται μέλος του «θρησκευτικού ποιμνίου» του. Πρόκειται φυσικά για πράξη κυρίως πολιτική, αφού της έδωσε τέτοια δημοσιότητα.

 

Η επιστολή δημοσιεύεται στο φύλλο της 6 Αυγούστου 1927 του Ριζοσπάστη, αν και φέρει ημερομηνία 1 Αυγούστου. Κατά ειρωνική σύμπτωση, στην ίδια σελίδα δημοσιεύεται μια συνέχεια από την αντιθρησκευτική σάτιρα του Λασκαράτου «Ιστορία ενός αρχιεπισκόπου διηγημένη από αυτόν τον ίδιον εις την Κόλαση». Ένα μικροπερίεργο είναι ότι από τυπογραφικό λάθος το κείμενο φέρει την υπογραφή «Λ. Λαπαθιώτης» -ίσως υποσυνείδητα ο στοιχειοθέτης να χρησιμοποίησε το αρχικό γράμμα του ονόματος τού πατέρα τού ποιητή, που άλλωστε ήταν εξίσου (ή και περισσότερο) γνωστός αφού ήταν στρατηγός και είχε διατελέσει επανειλημμένα υπουργός επί Βενιζέλου.

 

Στο Διαδίκτυο η επιστολή δεν κυκλοφορεί –ή τουλάχιστον δεν τη βρήκα. Όμως, στις παλιές σελίδες του Κομνά, που τώρα τις φιλοξενώ στις σελίδες μου, υπάρχει φωτογραφία του χειρογράφου της επιστολής, με τον χαρακτηριστικό γραφικό χαρακτήρα του Λαπαθιώτη. Δεν φαίνεται ολόκληρη η επιστολή στη φωτογραφία, αλλά όση φαίνεται είναι εντελώς ίδια με το δημοσιευμένο κείμενο (βλ. παρακάτω) με δυο εξαιρέσεις: η προσφώνηση στο χειρόγραφο είναι «Φίλε κύριε», ενώ στην εφημερίδα σκέτο «Κύριε» και, το σημαντικότερο, η ημερομηνία είναι 1 Μαΐου και όχι 1 Αυγούστου. Αν στάλθηκε τότε η επιστολή, τον Μάιο, ιδιωτικά ή όχι, δεν το ξέρω προς το παρόν. Πάντως, η δημοσιευμένη στον Ριζοσπάστη επιστολή σίγουρα έχει ημερομηνία 1 Αυγούστου. (Αυτό θυμίζει το άλλο περίεργο που υπάρχει στις σελίδες του Κομνά και αλλού στο Διαδίκτυο, ότι ο Λαπαθιώτης είχε δημοσιέψει το ποίημα «Κραυγή» στον Ριζοσπάστη, ενώ η μόνη δημοσίευση που μπορούμε να βρούμε έγινε στον Νουμά).

 

Στην πληκτρολόγηση έχω εκσυγχρονίσει την ορθογραφία.

 

 

 

Ανοικτή επιστολή στον Αρχιεπίσκοπο των Αθηνών

 

Πήραμε προχθές από τον ποιητή Λαπαθιώτη την παρακάτω ανοιχτήν επιστολήν στον Μητροπολίτη Αθηνών:

 

 

Αθήνα 1-8-27

 

Χρυσόστομον Παπαδόπουλον

Αρχιεπίσκοπον Αθηνών

 

Κύριε,

 

Ευρίσκομαι σήμερα στην ανάγκη –για να είμαι απολύτως συνεπής προς τας υπαγορεύσεις της συνειδήσεώς μου– ν’ αποταθώ απ’ ευθείας προς εσάς, και να σας παρακαλέσω να με διευκολύνετε στον διακανονισμόν μιας υποθέσεως, χαρακτήρος εντελώς προσωπικού –που αφορά τας σχέσεις μου με την εκκλησίαν, και που, λόγω της τελευταίας αυτής λεπτομερείας, ανάγεται  εξ ολοκλήρου στη δικαιοδοσία σας.

            Η χριστιανική θρησκεία –όχι μόνον η ορθόδοξος, αλλά εν γένει η χριστιανική– όπως επίσης και κάθε άλλη θρησκεία– μού έχει αποβεί τελείως περιττή.

            Κρίνω άσκοπο να εκθέσω τη σειρά των σκέψεων που με οδήγησαν έως εκεί. Αφορούν εξ ολοκλήρου τον προσωπικό μου τρόπο τού αντιλαμβάνεσθαι τα πράγματα, και τας προσωπικάς μου απόψεις επί του ανθρωπίνου προορισμού.

            Γι’ αυτό το λόγο, μάλλον συγκεκριμένα, θα επιθυμούσα ν’ απαλλαγώ τελείως αυτής. Θα μου πείτε ίσως, ότι καθένας μπορεί αξιόλογα να το κάμει σιωπηρά και κατ’ ιδίαν, χωρίς τίποτε να τον βιάζει να το κοινολογήσει, ούτε να προσφύγει σε άλλο επισημότερο διάβημα.

            Και όμως αισθάνομαι σήμερα την ανάγκην αυτής της επισημοτέρας, και κατά τύπους, επανακτήσεως της πνευματικής μου ελευθερίας. Υπάρχουν περιπτώσεις που ο νόμος, έξαφνα, με υποχρεώνει να ορκίζομαι επάνω σ’ ένα χρυσόδετο βιβλίο, το οποίον έχει για μένα, βεβαίως, μεγάλη κοινωνική, φιλοσοφική ή λογοτεχνική αξία, καμιά όμως απολύτως θρησκευτική. Θα μου ήτον εξίσου δυσάρεστο και ανωφελές, αν με υπεχρέωναν να ορκίζομαι επάνω στην «Ιλιάδα» ή την «Πολιτείαν του Πλάτωνος» –βιβλία που εκτιμώ και αγαπώ, αλλά που δεν έχουν επίσης, για μένα, κανένα είδος μυστικοπαθούς ιερότητος, με την έννοιαν με την οποίαν το θέλει η εκκλησία.

            Επί πλέον, έχω φθάσει εις το συμπέρασμα ότι, μεταξύ της φιλοσοφίας και του κηρύγματος του Ιησού, και της σημερινής αποστολικής εκκλησίας, υπό την αληθινήν όψιν με την οποίαν αύτη κινείται και ενεργεί, η απόστασις και η παρεξήγησις είναι τεραστία.

            Βλέπετε, το χάσμα είναι ριζικόν και ανεπανόρθωτον. Δεν πιστεύω σε τίποτε απ' ό,τι πιστεύετε, και δεν επιθυμώ να διατηρώ, έστω και προσχηματικά, δεσμούς με κάτι το οποίον θεωρώ παιδαριώδες, οσάκις δεν το θεωρώ και εγκληματικό.

            Με την ελπίδα ότι αυτό μου το γράμμα –γραμμένο, το τονίζω, εντελώς γαλήνια, συνειδητά και αποφασιστικά– θα συντελέσει ώστε να παύσω και κατά τύπους –αφού κατ’ ουσίαν έχω παύσει προ πολλού– να λογίζομαι, οπωσδήποτε, μέλος του θρησκευτικού σας ποιμνίου.

            Πρόθυμος, Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ

 

 

Επιστροφή