ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ

Μπορεί να αλλάξει ο καπιταλισμός;


http://emprosnet.gr/isite/2008/11/4/49200_b_TN_SAPANTAKOS.JPG

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΑΝΤΑΚΟΣ*
4/11/2008

Η δήλωση του (πανέξυπνου, εδώ που τα λέμε) Νικολά Σαρκοζί, πως ο καπιταλισμός νοσεί και θέλει θεραπεία, με έχει βάλει σε σκέψεις. Όπως έγραφα στο προηγούμενο σημείωμά μου, για πρώτη φορά πολιτικοί ηγέτες του Δυτικού κόσμου χρησιμοποιούν τον όρο καπιταλισμός, που ως τώρα απέφευγαν συστηματικά.
Το γεγονός είναι πως όλοι, και οι πολιτικοί ηγέτες και οι οικονομικοί παράγοντες και οι απλοί πολίτες, καταλαβαίνουν πως κάτι δεν πάει καλά με την οικονομία και συνεπώς και με την πολιτική. Ποτέ άλλοτε, όσο τα τελευταία 40 χρόνια, δε γινόταν τόση κατασπατάληση των φυσικών πόρων του πλανήτη. Ποτέ άλλοτε η ρύπανση του περιβάλλοντος δεν έφτασε σε τέτοιο βαθμό. Ποτέ άλλοτε οι κοινωνικές ανισότητες δεν είχαν πάρει τη σημερινή αβυσσαλέα διάσταση.
Το σημερινό οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό σύστημα, προκαλεί σε εκατομμύρια ανθρώπους ανυπόφορη δυστυχία και επειδή αυτοί ενστικτωδώς δε δέχονται αυτόν τον αφόρητα ισοπεδωτικό, φοβερά απάνθρωπο και παρανοϊκά αυτοκαταστροφικό, τρόπο ζωής, που πάνε να τους επιβάλουν και προσπαθούν να αντισταθούν, το σύστημα ασκεί επάνω τους τρομακτική βία και καταπίεση.
Αυτό λοιπόν το νοσηρό σύστημα, που καταστρέφει τη ζωή και υπονομεύει το μέλλον ολόκληρου του πλανήτη, δεν επιδέχεται ούτε βελτίωση, ούτε διόρθωση, ούτε καν εξωραϊσμό, παρά μόνο ριζική αλλαγή. Αμέσως ανακύπτουν ορισμένα εύλογα ερωτήματα, που αν δεν απαντηθούν η όλη υπόθεση καταντά ανούσια αερολογία. Και τα ερωτήματα αυτά είναι:
- Τι συνεπάγεται η αλλαγή του συστήματος;
Κατά τη γνώμη μου, η ουσία αυτής της αλλαγής βρίσκεται στην αντικατάσταση της αντίληψης πως «το παν είναι το χρήμα και το κέρδος», με την αντίληψη πως «το παν είναι ο άνθρωπος και οι ανάγκες του».
- Πώς θα μπορούσε να γίνει τέτοια αλλαγή;
Εδώ η απάντηση δεν είναι τόσο απλή όπως στο προηγούμενο ερώτημα. Με εξαίρεση τους οπαδούς της απόλυτης αλήθειας, οι οποίοι, μέσα στον εφησυχασμό των βεβαιοτήτων τους, περιμένουν να ωριμάσουν οι συνθήκες για μια δεύτερη «επίθεση στα Χειμερινά Ανάκτορα», οι περισσότεροι σκεπτόμενοι άνθρωποι και τα κόμματα που τους εκφράζουν ψάχνονται. Είναι, πιστεύω, η εντιμότερη στάση και η μόνη που μπορεί να δώσει καρπούς.
Γιατί δεν υπάρχουν έτοιμοι οδηγοί του δρόμου που πρέπει να ακολουθηθεί. Δεν υπάρχει ίσως ούτε καν δρόμος, αλλά όπως λέει ένας παλιός Ισπανός ποιητής, ο Αντόνιο Ματσάδο:
caminante no hay camino
el camino se hace al andar *
Κάποια ελπιδοφόρα σημάδια αχνοφαίνονται στον ορίζοντα. Πρώτα-πρώτα υπάρχουν στην οικουμένη εκατομμύρια λογικοί και καλοπροαίρετοι άνθρωποι, που πονάνε γι’ αυτή την κατάσταση και προβληματίζονται για το πώς η ανθρωπότητα θα βγει από το σημερινό τέλμα. Μέσα από μύριες αναζητήσεις, δυσκολίες και διχογνωμίες, εκκολάπτεται ένα οικουμενικό, πολύμορφο και πολυδύναμο Κίνημα Αντίστασης, που στους στόχους του δεν έχει μόνο την απαλλαγή των ανθρώπων από την εξάρτηση, την καταπίεση, την εκμετάλλευση, την αμορφωσιά και την ένδεια, αλλά και την υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, στόχο που τον θεωρώ ανώτερο από όλους τους άλλους.
Μολονότι οι «Θέσεις» για κάποιο προσεχές συνέδριο μεγάλου και ιστορικού κόμματος, δεν αναφέρουν ούτε το όνομά τους, εν τούτοις υπάρχουν στην Κεντρική Αμερική οι Ζαπατίστας, που με τη δράση τους δείχνουν κάποιον δρόμο. Και ο δρόμος είναι να αφεθούν ελεύθεροι οι άνθρωποι να δράσουν μόνοι τους. Το μήνυμα που δίνουν οι Ζαπατίστας είναι πως πέρασε ανεπιστρεπτί ο καιρός που υπήρχαν από τη μια τα ποίμνια, οι μάζες, οι οπαδοί και από την άλλη οι ποιμένες, οι αρχηγοί, οι οδηγοί, που ήξεραν την αλήθεια και έδειχναν το δρόμο.
- Ποιοι θα κάνουν την αλλαγή;
Η απάντηση στο τρίτο ερώτημα είναι ακόμα πιο δύσκολη και θα χρειαστεί περισσότερος χώρος, που οι στήλες του «Εμπρός», που είναι δωρικού ρυθμού, ήγουν χοντρές μεν αλλά κοντές, δε διαθέτουν. Θα μου επιτρέψετε λοιπόν, αγαπητοί αναγνώστες, να συνεχίσω την επόμενη Τρίτη.

* οδοιπόρε δεν υπάρχει δρόμος
ο δρόμος φτιάχνεται περπατώντας

*O Δημήτρης Σαραντάκος γεννήθηκε στη Mυτιλήνη, σπούδασε χημικός μηχανικός και μετά τη συνταξιοδότησή του εκδίδει το σατιρικό περιοδικό «το Φιστίκι» και κάνει τον συγγραφέα. Το τελευταίο (ένατο στη σειρά) βιβλίο του, «Γιατί η θεία μου μπορεί και να πήγε στον Παράδεισο» τυπώθηκε το 2006 στη Mυτιλήνη και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «το Φιστίκι».



Σελίδες Δημ. Σαραντάκου