ἐπιστροφὴ στὰ περιεχόμενα τοῦ Ἰ. Πολέμη Ἰωάννης Πολέμης Τὸ κρυφὸ σχολειό Ἀπ' ἔξω μαυροφόρ' ἀπελπισιά, πικρῆς σκλαβιᾶς χειροπιαστὸ σκοτάδι, καὶ μέσα στὴ θολόκτιστη ἐκκλησιά, στὴν ἐκκλησιά, ποὺ παίρνει κάθε βράδυ τὴν ὄψη τοῦ σχολειοῦ, τὸ φοβισμένο φῶς τοῦ καντηλιοῦ τρεμάμενο τὰ ὀνείρατα ἀναδεύει, καὶ γύρω τὰ σκλαβόπουλα μαζεύει. Ἐκεῖ καταδιωγμένη κατοικεῖ τοῦ σκλάβου ἡ ἁλυσόδετη πατρίδα, βραχνὰ ὁ παπάς, ὁ δάσκαλος ἐκεῖ θεριεύει τὴν ἀποσταμένη ἐλπίδα μὲ λόγια μαγικά, ἐκεῖ ἡ ψυχὴ πικρότερο ἀγροικᾶ τὸν πόνο τῆς σκλαβιᾶς της, ἐκεῖ βλέπει τὶ ἔχασε, τὶ ἔχει, τὶ τῆς πρέπει. Κι ἀπ' τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ψηλά, ποὺ ἐβούβανε τὰ στόματα τῶν πλάνων, καὶ ρίχνει καὶ συντρίβει καὶ κυλᾶ στὴν ἄβυσσο τοὺς θρόνους τῶν τυράννων, κι ἀπὸ τὴ σιγαλιά, ποὺ δένει στὸ λαιμὸ πνιγμοῦ θηλιά, κι ἀπ' τῶν προγόνων τ’ ἄφθαρτα βιβλία, ποὺ δείχνουν τὰ πανάρχαια μεγαλεῖα, ἕνας ψαλμὸς ἀκούγεται βαθὺς σὰ μελωδίες ἑνὸς κόσμου ἄλλου, κι ἀνατριχιάζει ἀκούοντας καθεὶς προφητικὰ τὰ λόγια τοῦ δασκάλου μὲ μιὰ φωνὴ βαριά. "Μὴ σκιάζεστε στὰ σκότη! Ἡ λευθεριὰ σὰν τῆς αὐγῆς τὸ φεγγοβόλο ἀστέρι τῆς νύχτας τὸ ξημέρωμα θὰ φέρει".