Η αγόρευση αυτή είναι παρμένη από το βιβλίο «Οι περιπέτειες της δημοτικής» του Γ. Λαμψίδη (1993). Διατηρείται η ορθογραφία και η σύνταξη του πρωτοτύπου.

 

 

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ (Βουλευτής Λαρίσης της ΝΔ)

Πέρα όμως και πάνω από όλα αυτά πρέπει κυρίως να λάβουμε υπ' όψει μας τι προσφέρει στους μαθητές η εκμάθηση των κανόνων του τονισμού και της ορθογρα­φίας που στηρίζεται σ' αυτούς.

Απολύτως τίποτε άλλο, εκτός από μία ατελείωτη και ανωφελή ταλαιπωρία, από μία πελώρια σπατάλη χρόνου από τα νειάτα τους. για να μάθουν άγονες γραμμα­τικές ποικιλίες, εξαιρέσεις και σχολαστικότητες, αντί να χρησιμοποιούν τον πολύ­τιμο αυτό χρόνο στην απόκτηση θεωρητικών και πρακτικών γνώσεων που τόσο χρήσιμες αποβαίνουν στον μετέπειτα βίο.

Ποιος από μας δεν έχει θρηνήσει την απώλεια ατελείωτων ωρών στην αποστή­θιση άχρηστων γραμματικών κανόνων και εξαιρέσεων; Ιδιαίτερα η ορθογραφία του τονισμού παρουσιάζει ξεχωριστή δυσχέρεια εξ αίτιας του χωρισμού των δίχρονων φωνηέντων σε μακρά και βραχέα.

Αυτή η διάκριση βέβαια είχε την αξία της στους αρχαίους Έλληνες, γιατί τότε τα δίχρονα προφέρονταν άλλοτε σε βραχύ και άλλοτε σε μακρό χρόνο. Σήμερα όμως δεν υπάρχει τέτοια διάκριση, παρέμεινε όπως τυπικά για να βασανίζει αμεί­λικτα μικρούς και μεγάλους.

Γιατί ποιος είναι σε θέση να γνωρίζει πάντοτε πότε ένα δίχρονο φωνήεν είναι βραχύ και πότε μακρό, γιατί το φύλλον με 2 λάμδα θέλει οξεία και το φύλον με 1 περισπωμένη. Τι τόνο θα βάλωμε στη λέξη ξίφος, για την οποία υπάρχει και το γνωστό ανέκδοτο του Τριανταφυλλίδη και του Μεταξά.

…

Θεωρώ συνεπώς την τονική απλοποίηση ανάγκη εθνική για να μπορή ο ελληνι­κός Λαός να μαθαίνει ευκολώτερα μια γλώσσα με ορθογραφία ούτως ή άλλως δύσκολη.

Το μέγα όμως κέρδος δεν θα είναι απλώς η ευκολώτερη εκμάθηση της γλώσσας.

Ταυτόχρονα θα κερδηθή πολυτιμότατος χρόνος, ο οποίος πρέπει να αφιερωθή στην απόκτηση άλλων θεωρητικών και πρακτικών γνώσεων.

Όταν έχουμε φθάσει στο φεγγάρι, δεν επιτρέπεται εμείς να βυζαντινολογούμε, εξετάζοντας πότε το Α είναι μακρό και πότε βραχύ.

Οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν τόνους και πνεύματα, είχαν όμως επινοήσει με τον Δημόκριτο και τους άλλους φιλοσόφους την θεωρία του ατόμου.

Είχαν αυτοί, πρώτοι ανακαλύψει, ότι ο ήλιος είναι μια πύρινη μάζα, γύρω από την οποία κινείται η γη σε κυκλική περιφέρεια, με το γνωστό αξίωμα, διατυπωμένο μάλιστα σε δωρική διάλεκτο. «Το μεν άλιον πυρ είναι φασίν, ταν δε γαν περί την άλιον φέρεσθαι κατά κύκλου περιφέρειαν».

…

(αναφέρεται εκτενέστατα στα οικονομικά οφέλη από την καθιέρωση του μονοτονικού)

 

Ύστερα από όσα εξέθεσα τίθεται το ερώτημα:

Επιβάλλεται ή όχι να καταργηθούν οι τόνοι και τα πνεύματα.

Πιστεύω ότι η απάντηση θα είναι οπωσδήποτε καταφατική. Άλλωστε η προσπά­θεια αυτή έχει αρχίσει εδώ και 150 χρόνια και υποστηρίχθηκε από κορυφαίους πνευματικούς και άλλους ανθρώπους του τόπου μας.

Μετά τους πρωτοπόρους Βηλαρά, Κούστα και Φαρδή του περασμένου αιώνα, εμφανίζεται στα νεώτερα χρόνια ο Γιώργιος Χατζηδάκης, ο πιο συντηρητικός αλλά ταυτόχρονα ο πιο μεγάλος, ο διάσημος γλωσσολόγος μας καθηγητής του Πανεπι­στημίου, που αποτελούσε το «κόκκινο πανί» για τους δημοτικιστές της εποχής του.

Ο Χατζηδάκης αντιλήφθηκε τη δυσκολία που προκαλούσε στους μαθητές ο τονισμός και ζήτησε από το 1910 την κατάργηση των πνευμάτων και των τόνων και την αντικατάσταση των τελευταίων με μία τελεία.

Την πρόταση του αυτή επανέλαβε το 1929 με ανακοίνωση του στην Ακαδημία.

Σε ένα άρθρο του 1910 έγραφε, μεταξύ άλλων, και τα εξής:

«....Οι μικροί μαθηταί τας μεγίστας δυσκολίας ευρίσκουσιν ευθύς εν τη αρχή της Γραμματικής τουτέστιν, εν τοις διδάγμασι περί πνευμάτων και τόνων, μεθ' ων συνάπτονται τα περί μακρών και βραχέων φωνηέντων κ.λ.π. Δια τούτο ευχής έργον θα ήτο το διδακτικόν βιβλίον, προοριζόμενον δια τα Δημοτικά Σχολεία. εξετυπούτο άνευ των σημείων τούτων, απλώς δι' ενός σημείου, οίον σταυρού, αστερί­σκου, ή άλλου τινός οπωσδήποτε διακριτικού άνωθεν της τονιζομένης συλλαβής κειμένου» (επιστημονική επετηρίς του Πανεπιστημίου Αθηνών, τόμος 6ος 1909-1910 σελ. 78).

Με τον τρόπο αυτό, υπογραμμίζει ο μεγάλος γλωσσολόγος μας, θα απαλλαγούν οι μαθητές από τους κανόνες για ψιλή και δασεία, για οξεία και βαρεία, για περι­σπωμένη, για έγκλιση τόνου, για μακρά και βραχέα φωνήεντα.

Άλλωστε με την απλοποίηση αυτή τονίζει ο Χατζιδάκης «ουδέν άλλο θα εγίνετο ή θα επεβάλλοντο με τα υπό μεταγενεστέρων και μεσαιωνικών λογίων επινοηθέντα ορθογραφικά ταύτα σημεία, θα ελάμβανε δε η γραφή ον τύπον είχεν κατά τους αρχαίους χρόνους».

Τον Μάιον του 1931 η τότε Κυβέρνηση Βενιζέλου είχε ζητήσει την γνώμη της Ακαδημίας για το ορθογραφικό μας σύστημα, το οποίο ήθελε να απλοποίηση.

Η Ακαδημία συμμορφώθηκε με την εντολή της Κυβερνήσεως και σύστησε ειδική Επιτροπή, η οποία αφού καθώρισε μερικές επουσιώδεις απλοποιήσεις της ορθογραφίας πρότεινε, μειοψηφούντος του Ακαδημαϊκού Καλλιτσουνάκη. την αντικα­τάσταση σε μία στιγμή (τελεία) των τριών τονικών σημείων (οξείας, βαρείας, περι­σπωμένης) και την παράλειψη των πνευμάτων.

Στο σχετικό έγγραφο της η Ακαδημία τόνιζε, ότι με την πρόταση της αυτή «επέρχεται μεγίστη απλοποίηση της ορθογραφίας μας, άνευ ουσιώδους μεταβολής του ιστορικού χαρακτήρος αυτής».

Παρ' όλον όμως, ότι δεν επέρχονταν καμμία ουσιώδης αλλαγή του ιστορικού χαρακτήρος της ορθογραφίας μας, εν τούτοις άρχισε μία φοβερή επίθεση εναντίον της απλουστεύσεως αυτής, με αποτέλεσμα να αποτύχη και να ματαιωθή και η προ­σπάθεια της Ακαδημίας.

Αξίζει να σημειωθή, ότι δεν έμειναν ασυγκίνητοι από την ταλαιπωρία των Ελλήνων μαθητών με τους τόνους και τα πνεύματα ακόμη και διάσημοι ξένοι φιλόλογοι όπως ο πολύς Γερμανός ελληνιστής Βιλαμόβιτς, ο οποίος σε μελέτη του για την ελληνική ορθογραφία συνιστούσε την κατάργηση τους.

«...Εν μέσον, με το οποίον δυνάμεθα να επιτύχωμεν σπουδαίαν ανακούφισιν εις το μάθημα της Γραμματικής είναι η κατάργησις των τόνων υπό των μαθητών. Δεν πρέπει οι Έλληνες μαθηταί να σημειώνουν ό,τι κανείς 'Ελλην δεν εσημείωσε. Ο μαθητής δεν πρέπει να σημειώνη ούτε ένα τόνον, ούτε ένα πνεύμα...»

…

Όλοι σχεδόν οι μορφωμένοι και διανοούμενοι, οι διάφοροι Σύλλογοι Γονέων και Κηδεμόνων, αλλά και απλοί ακόμη άνθρωποι ζητούν επίμονα να καταργηθούν οι τόνοι και τα πνεύματα.

Άλλως τε ο Λαός μας μόνος του αντιλήφθηκε, ότι δεν χρειάζονται γι' αυτό και πρακτικά έχει αρχίσει να τους καταργή, όπως φαίνεται σε διάφορες επιγραφές, διαφημίσεις, αλλά και σε έντυπα ακόμη.

…

Κύριε υπουργέ, σε σας εναπόκειται να λάβετε την δεύτερη θαρραλέα και γεν­ναία απόφαση.

Η πρώτη αφορούσε την καθιέρωση της Δημοτικής. Ήταν πραγματικά ένα μεγά­λο βήμα.

Τολμήστε να πράξετε εκείνο, που τόσοι άλλοι θέλησαν, αλλά δεν είχαν την δύναμη ή το θάρρος να το πράξουν.

Τολμήστε να καταργήσετε τους τόνους και τα πνεύματα και να απαλλάξετε την ταλαίπωρη γλώσσα μας από ένα αβάστακτο περιττό και επιζήμιο φορτίο.

Απλοποιήστε την γλώσσα μας και δώστε έτσι σε εκατομμύρια ελληνόπουλα τη χαρά, αλλά και την δυνατότητα να αφιερώσουν τον χαμένο στους τόνους και τα πνεύματα χρόνο τους σε άλλες πολύτιμες σπουδές.

Συνδέστε το όνομα σας με την καινοτομία, με την μεταρρύθμιση αυτή και να είσθε βέβαιος, ότι θα προσφέρετε μία εθνική υπηρεσία στο Λαό μας και στη Χώρα μας. (Χειροκροτήματα).