Ο Γορίλας του Μπρασένς στα ελληνικά από τον Χρήστο Θηβαίο

Αυτή η απόδοση είναι απείρως γνωστότερη από τις άλλες δύο, του Βαρβέρη και του Μπόγδη, εφόσον έχει γίνει τραγούδι και μάλιστα πολύ επιτυχημένο. Περιλαμβάνεται στον δίσκο «Μέρες αδέσποτες» που κυκλοφόρησε το 1996 από τους Συνήθεις Υπόπτους, το σχήμα στο οποίο συμμετείχε τότε ο Χρήστος Θηβαίος.

Όπως θα δείτε, η μετάφραση του Θηβαίου παίρνει πολύ περισσότερες ελευθερίες απ' ό,τι οι μεταφράσεις του Βαρβέρη και του Μπόγδη, και μάλιστα έχει λιγότερες στροφές από το πρωτότυπο. Πιο χαρακτηριστική διαφορά είναι ότι η τρίτη στροφή του Θηβαίου αντιστοιχεί στην τρίτη και στην τέταρτη στροφή του Μπρασένς των οποίων αποδίδει συμπυκνωμένο το περιεχόμενο.

Το αίνιγμα εξηγείται επειδή, όπως φαίνεται, ο Θηβαίος δεν μετέφρασε κατευθείαν από τον Μπρασένς αλλά, ιταλοσπουδαγμένος καθώς είναι, χρησιμοποίησε σαν πρωτότυπο την ιταλική μετάφραση του Φαμπρίτσιο ντε Αντρέ, της οποία παρακολουθεί πιστά. Πράγματι, αν δείτε εδώ την ιταλική μετάφραση του ντε Αντρέ θα προσέξετε ότι και σ’ αυτή την απόδοση η τρίτη στροφή συμπυκνώνει το περιεχόμενο της τρίτης και της τέταρτης στροφής του γαλλικού. Επιπλέον, περιέχει ορισμένους στίχους που δεν υπάρχουν στον Μπρασένς και που τους πήρε ο Θηβαίος στη δική του μετάφραση, π.χ. το «που χρόνια τώρα τον είχε σκλάβο» του Θηβαίου δεν υπάρχει στον Μπρασένς αλλά υπάρχει στο “di cui ancora viveva schiavo” του ιταλικού τραγουδιού.

Η εκδοχή του Θηβαίου, όπως ακούγεται στο δίσκο, έχει μία ακόμα στροφή λιγότερη από το πρωτότυπο· η έβδομη (από τις εννιά συνολικά) στροφή του γαλλικού λείπει από το δισκογραφημένο τραγούδι του Θηβαίου. Ωστόσο, σε ζωντανές εκτελέσεις ο Θηβαίος έχει τραγουδήσει κι αυτή τη στροφή, την οποία στο παρακάτω κείμενο την παρουσιάζω με πλάγιους χαρακτήρες.

Ένα γιουτουμπάκι από τηλεοπτική εκτέλεση του Γορίλα από τον Χρήστο Θηβαίο, που περιέχει και την επιπρόσθετη στροφή:

Le gorille (Brassens) C'est à travers de larges grilles Que les femelles du canton Contemplaient un puissant gorille, Sans souci du qu'en-dira-t-on; Avec impudeur, ces commères Lorgnaient même un endroit précis Que, rigoureusement, ma mère M'a défendu d' nommer ici. Gare au gorille! ... Tout à coup, la prison bien close, Où vivait le bel animal, S'ouvre on ne sait pourquoi (je suppose Qu'on avait dû la fermer mal); Le singe, en sortant de sa cage, Dit: «C'est aujourd'hui que j' le perds!» Il parlait de son pucelage, Vous aviez deviné, j'espère! Gare au gorille! ... L' patron de la ménagerie Criait, éperdu: «Nom de nom! C'est assommant, car le gorille N'a jamais connu de guenon!» Dès que la féminine engeance Sut que le singe était puceau, Au lieu de profiter d' la chance, Elle fit feu des deux fuseaux! Gare au gorille! ... Celles-là même qui, naguère, Le couvaient d'un oeil décidé, Fuirent, prouvant qu'ell's n'avaient guère De la suite dans les idé's; D'autant plus vaine était leur crainte, Que le gorille est un luron Supérieur à l'homm' dans l'étreinte, Bien des femmes vous le diront! Gare au gorille! ... Tout le monde se précipite Hors d'atteinte du singe en rut, Sauf une vieille décrépite Et un jeune juge en bois brut. Voyant que toutes se dérobent, Le quadrumane accéléra Son dandinement vers les robes De la vieille et du magistrat! Gare au gorille! ... «Bah! soupirait la centenaire, Qu'on pût encore me désirer, Ce serait extraordinaire, Et, pour tout dire, inespéré!» Le juge pensait, impassible: «Qu'on me prenn' pour une guenon C'est complètement impossible... » La suite lui prouva que non! Gare au gorille! ... Supposez qu'un de vous puisse être Comme le singe, obligé de Violer un juge ou une ancêtre, Lequel choisirait-il des deux? Qu'une alternative pareille, Un de ces quatre jours, m'échoie, C'est, j'en suis convaincu, la vieille Qui sera l'objet de mon choix! Gare au gorille! ... Mais, par malheur, si le gorille Aux jeux de l'amour vaut son prix, On sait qu'en revanche il ne brille Ni par le goût, ni par l'esprit. Lors, au lieu d'opter pour la vieille, Comme aurait fait n'importe qui, Il saisit le juge à l'oreille Et l'entraîna dans un maquis! Gare au gorille! ... La suite serait délectable, Malheureusement, je ne peux Pas la dire, et c'est regrettable Ça nous aurait fait rire un peu; Car le juge, au moment suprême Criait «Maman!», pleurait beaucoup Comme l'homme auquel, le jour même, Il avait fait trancher le cou Gare au gorille! ...

Ο γορίλας (απόδοση Θηβαίου) Στην πλατεία μιας επαρχίας το πλήθος κοίταγε ενθουσιασμένο ένα γορίλα που κάτι τσιγγάνοι τον είχαν φέρει φυλακισμένο. Δίχως αισχύνη και σεβασμό οι γεροντοκόρες του χωριού παίζαν αναίσθητα με το ζώο δεν λέω πώς, δεν λέω πού. Προσοχή στο γορίλα! Ξαφνικά το μεγάλο κλουβί που έγκλειστη ζούσε η κακόμοιρη φύση απότομα ανοίγει, δεν ξέρω γιατί ίσως να το ’χαν άσχημα κλείσει. Το τέρας βγαίνοντας έξω από κει σκέφτηκε: "Σήμερα θα το αναλάβω" μιλούσε για την παρθενιά του που χρόνια τώρα τον είχε σκλάβο. Προσοχή στο γορίλα! Ο αφέντης ούρλιαξε: "Προσοχή, του γορίλα του ’χει σαλέψει δεν έχει δει ποτέ του μαϊμού γι’ αυτό μπορεί να τα μπερδέψει!". Απ’ τους παρόντες τότε ο καθείς σπεύδει τα νώτα του να προφυλάξει οι γεροντοκόρες απέδειξαν πως άλλο οι ιδέες και άλλο η πράξη. Προσοχή στο γορίλα! Ο όχλος ομοθυμαδόν ξεχύνεται έντρομος στον δρόμο μα ένας ψύχραιμος δικαστής και μια γιαγιά δεν είχαν λόγο. Κι αφού οι υπόλοιποι την είχανε κάνει το θηρίο πάτησε γκάζι τη γριούλα και τον δικαστή με τέσσερις πήδους του αρπάζει. Προσοχή στο γορίλα! "Αχ", αναστέναξε η γιαγιά "να πάρει εμένα είναι απίθανο μάλλον θα ’ταν τελείως παράξενο και δεν θα το ευχόμουν εκτός τωνάλλων". "Να με μπερδέψει με μια μαϊμού", είπε ο δικαστής ενοχλημένος "είναι αδύνατο εντελώς" Στο τέλος βγήκε γελασμένος. Προσοχή στο γορίλα! Αν σας απειλούσε ποτέ κανείς Βιάστε τον έναν ή τον άλλο τη γιαγιά ή το δικαστή, ποιον θα διαλέγατε δεν αμφιβάλλω Κι αν ο γορίλας φημίζεται ότ’ είναι αρρενωπότατος και προικισμένος τούτος εδώ μας βγήκε ντεμί στα γούστα κάπως συγχυσμένος Προσοχή στο γορίλα! Απαξιώντας λοιπόν τη γιαγιά τον δικαστή σφίγγει με πάθος και προς τους θάμνους τον τραβά ενώ αυτός του φώναζε: "Κάνεις λάθος!". Τι ακριβώς συνέβη εκεί πίσω αδυνατώ να αναφέρω εκτενώς μα με είχε το θέαμα συνεπάρει τι σφρίγος, τι ένταση, τι ρυθμός! Προσοχή στο γορίλα! Θα πω μονάχα πως το κορύφωμα που ’χε το αλλόκοτο ετούτο δράμα στρίγκλιζε κλαίγοντας ο δικαστής στα διαλείμματα φώναζε: "Μάνα!". Φώναζε ‘μάνα’ σαν τον φουκαρά που χθες καταδίκασε για ληστεία και για κοινό παραδειγματισμό τον αποκεφάλισε στην πλατεία Προσοχή στο γορίλα!

Επιστροφή στον Γορίλα