Ο Γορίλας του Μπρασένς στα ελληνικά από τον Δημήτρη Μπόγδη

Τη μετάφραση αυτή την οφείλουμε στον Δημήτρη Μπόγδη, που ζει στη Γαλλία κι έχει μεταφράσει πολλά τραγούδια του Μπρασένς, που τα τραγουδάει ο ίδιος.

Είναι δηλαδή μετάφραση που γράφτηκε πρώτιστα για να τραγουδηθεί, όπως όλες οι μπρασενικές μεταφράσεις του Μπόγδη –υπάρχουν όλες σ’ ένα σιντάκι που ο ίδιος μοιράζει εκτός εμπορίου, είναι πολύ καλός.

Ο Μπόγδης έβαλε ένα δύσκολο στοίχημα σ’ αυτή τη μετάφραση (και όχι μόνο σ’ αυτήν), να διατηρήσει τις ρίμες παντού όπου ομοιοκαταληκτεί το πρωτότυπο. Όμως τα γαλλικά είναι γλώσσα με πιο σύντομες λέξεις, κι έτσι όταν σ’ αυτό τον περιορισμό προστεθεί και ο περιορισμός της πανταχού ρίμας, το περιθώριο που απομένει είναι ασφυκτικά μικρό. Να σημειωθεί ότι ο Βαρβέρης παραιτείται από τις μισές ρίμες, δηλ. σε κάθε στροφή ριμάρει μόνο τον δεύτερο στίχο με τον τέταρτο και τον έκτο με τον όγδοο, ενώ ο Μπόγδης κρατάει όλες τις ρίμες. Και ο Θηβαίος στη δική του απόδοση (που βέβαια δεν είναι πιστή, αλλά ακολουθεί τη διασκευή του Φαμπρίτσιο ντε Αντρέ) παραιτείται από τις περισσότερες «μονές» ρίμες. Αποτέλεσμα είναι κάποιες φορές ο Μπόγδης να καταλήγει σε παρατραβηγμένες ρίμες με παρατονισμούς, που όμως πρέπει να πω ότι ενοχλούν στο μάτι κυρίως και όχι στο αυτί. Πάντως, η μετάφραση του Μπόγδη είναι πιστότερη από τις άλλες δύο.

Μπορείτε να ακούσετε τον Μπόγδη να τραγουδάει τον Γορίλα (κιθάρα παίζει ο André Labeur) σε αυτό εδώ το αρχείο:

http://rapidshare.com/files/229183321/06_Le_gorille.mp3

Le gorille (Brassens) C'est à travers de larges grilles Que les femelles du canton Contemplaient un puissant gorille, Sans souci du qu'en-dira-t-on; Avec impudeur, ces commères Lorgnaient même un endroit précis Que, rigoureusement, ma mère M'a défendu d' nommer ici. Gare au gorille! ... Tout à coup, la prison bien close, Où vivait le bel animal, S'ouvre on ne sait pourquoi (je suppose Qu'on avait dû la fermer mal); Le singe, en sortant de sa cage, Dit: «C'est aujourd'hui que j' le perds!» Il parlait de son pucelage, Vous aviez deviné, j'espère! Gare au gorille! ... L' patron de la ménagerie Criait, éperdu: «Nom de nom! C'est assommant, car le gorille N'a jamais connu de guenon!» Dès que la féminine engeance Sut que le singe était puceau, Au lieu de profiter d' la chance, Elle fit feu des deux fuseaux! Gare au gorille! ... Celles-là même qui, naguère, Le couvaient d'un oeil décidé, Fuirent, prouvant qu'ell's n'avaient guère De la suite dans les idé's; D'autant plus vaine était leur crainte, Que le gorille est un luron Supérieur à l'homm' dans l'étreinte, Bien des femmes vous le diront! Gare au gorille! ... Tout le monde se précipite Hors d'atteinte du singe en rut, Sauf une vieille décrépite Et un jeune juge en bois brut. Voyant que toutes se dérobent, Le quadrumane accéléra Son dandinement vers les robes De la vieille et du magistrat! Gare au gorille! ... «Bah! soupirait la centenaire, Qu'on pût encore me désirer, Ce serait extraordinaire, Et, pour tout dire, inespéré!» Le juge pensait, impassible: «Qu'on me prenn' pour une guenon C'est complètement impossible... » La suite lui prouva que non! Gare au gorille! ... Supposez qu'un de vous puisse être Comme le singe, obligé de Violer un juge ou une ancêtre, Lequel choisirait-il des deux? Qu'une alternative pareille, Un de ces quatre jours, m'échoie, C'est, j'en suis convaincu, la vieille Qui sera l'objet de mon choix! Gare au gorille! ... Mais, par malheur, si le gorille Aux jeux de l'amour vaut son prix, On sait qu'en revanche il ne brille Ni par le goût, ni par l'esprit. Lors, au lieu d'opter pour la vieille, Comme aurait fait n'importe qui, Il saisit le juge à l'oreille Et l'entraîna dans un maquis! Gare au gorille! ... La suite serait délectable, Malheureusement, je ne peux Pas la dire, et c'est regrettable Ça nous aurait fait rire un peu; Car le juge, au moment suprême Criait «Maman!», pleurait beaucoup Comme l'homme auquel, le jour même, Il avait fait trancher le cou Gare au gorille! ...

Ο ΓΟΡΙΛΑΣ Πίσ΄ απ΄ τα κάγκελα κλεισμένο της γειτονιάς τα θηλυκά γορίλα βλέπαν γεροδεμένο και του κάναν΄ μάτια γλυκά. Ξεδιάντροπα τα σχόλιά τους στοχεύαν μέρος πονηρό που πολύ αυστηρά η μαμά τους μ΄ απαγορεύει να το πω. Να ο Γορίλας… Μα ξαφνικά η φυλακή που μέσα ζούσε το θεριό ανοίγει - ποιος ξέρει γιατί - το μάνταλο θα ΄ταν παλιό. Βγαίνοντας έξω απ΄τη φωλιά του λεει: « τη χάνω σήμερα » μιλούσε για την παρθενιά του το μαντέψατε σίγουρα. Να ο Γορίλας… Τρέχει τ΄ αφεντικό της κλούβας λεει « για τ΄ όνομα του θεού είν΄ φοβερό γιατ΄ ο γορίλας ποτέ δεν πήγε με μαϊμού ». Της γειτονιάς κάθε κυρία παρθένος είν΄, μαθαίνοντας αντί ν΄ αρπάξει την ευκαιρία να κρυφτεί φεύγει τρέχοντας Να ο Γορίλας… Αυτές οι ίδιες που πρ΄ ολίγου του ρίχνανε γλυκές ματιές, φεύγουν δείχνοντας πως δεν μπορούν να εφαρμόσουν τις ιδέες. Φόβος τελείως άδικος Μια κι ο γορίλας στον έρωτα είν΄ απ΄ τον άντρα πιο καλός, όσες δοκιμάσανε ρώτα. Να ο Γορίλας… Όλος ο κόσμος τρέχει βγαίνει εκτός γορίλα πεδίου βολής εξόν μία γριά ρυτιδιασμένη κι ένας νιος σκληρός δικαστής. Μια κι όλες φεύγουν μάνι-μάνι το τετράχειρο γρηγορεί το βήμα του προς το φουστάνι της γριάς και του δικαστή. Να ο Γορίλας… «Μπα» αναστέναζε η γριά « να ΄μουν ακόμη ποθητή θα ΄ταν εξαίσια ευκαιρία μα δυστυχώς ανέλπιστη ». Ο δικαστής σκεπτότανε « το να με περάσουν για μαϊμού είν΄ εντελώς αδύνατο », μ΄ ακούστε το τραγούδι μου. Να ο Γορίλας… Φανταστείτ΄ από εσάς ένα σαν το ζώο αναγκασμένο να βιάσει δικαστή ή γραία, ποιόνε θα διάλεγ΄ απ΄ τους δυο; Σε τέτοιο δίλημμα μια μέρα αν βρισκόμουνα θα ΄λεγα πως ασυζήτητα τη γραία στα σίγουρα θα διάλεγα. Να ο Γορίλας… Μα αν ο γορίλας δυστυχώς στον έρωτα είν΄ πρωταθλητής δεν είν΄ στο πνεύμα δυνατός ούτ΄ έχει γούστα περιωπής. Λοιπόν αντί τη γραία να διαλέξει όπως θα έκανε ο καθείς, τον δικαστή απ΄ τ΄ αυτί αρπάζει και τονέ στριμώχνει ευθύς. Να ο Γορίλας… Η συνέχεια θα ήταν ποίημα        αλλά δυστυχώς δεν μπορώ να σας την πω και είναι κρίμα, γέλιο θα ρίχναμε καλό. Ο δικαστής την ύστατ΄ ώρα φωνάζει « Μάνα », κλαιει πολύ, όπως αυτός που την ίδια μέρα δίκασ΄ να κόψουν την κεφαλή. Να ο Γορίλας…

Επιστροφή στον Γορίλα